L009.252托嘎釋·日月星辰 C3O
༄༅། །ཐོད་རྒལ་གྱི་རྒྱབ་ཡིག་ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་ བཞུགས་སོ། ། ཐོད་རྒལ་གྱི་རྒྱབ་ཡིག་ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་ཞེས་བྱ་བ། དཔལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཆོས་དབྱིངས་མཁའ་ལ་ཡེ་ཤེས་གཟའ་སྐར་བཀྲ། །ཐུགས་རྗེའི་འོད་དཀར་འགྲོ་བློའི་མུན་པ་སེལ། །གདོད་མའི་མགོན་པོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང༌། །དཔལ་མགོན་བླ་མའི་ཚོགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དེང་འདིར་སྟོན་པས་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་དབྱེ་བ། །ཀུན་གྱི་ནང་ནས་རབ་ཟབ་སྙིང་པོའི་དོན། །རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཐེག་མཆོག་རིན་ཆེན་ལས། །མངོན་སུམ་འོད་གསལ་གནད་ཀྱི་རྒྱབ་ཡིག་བྲི། འདིར་གསང་བ་སྙིང་ཏིག་གི་གནད་ངེས་པ་རྣམས་བསྡུ་ན་གསུམ་སྟེ། གཞི་གཏན་ལ་དབབ་པ། ལམ་ཉམས་སུ་བླང་བ། འབྲས་བུ་གྲོལ་ས་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། རང་བཞིན་གཞིའི་གནས་ལུགས། དེ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་ཚུལ། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལའང་གསུམ་ལས། རང་བཞིན་གདོད་མའི་སྤྱི་གཞི་ནི། ཁམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་འོད་གསལ་བའི་དབྱིངས། ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་དུ་གནས་སོ། །དེའང་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། རང་བཞིན་གསལ་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ། ཐུགས་རྗེ་རིག་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་གནས་པས། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་དགོངས་པ། ཉི་མའི་སྙིང་པོ་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ། ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས་པར་གནས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་འཁོར་འདས་གང་དུའང་མ་གྲུབ་ཅིང་སྐྱོན་ཡོན་གྲུབ་བསལ་མེད་པ་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་ལྟར་གནས་ཏེ། ཡི་གེ་མེད་པའི་རྒྱུད་ལས། ད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་དཔྱད་པའི་ཡུལ་མེད་དོ། །སྔར་འདས་པ་མེད་དོ། །ཕྱིས་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །ད་ལྟར་སྣང་བ་མེད་དོ། །ལས་མེད་དོ། །བག་ཆགས་མེད་དོ། །མ་རིག་པ་མེད་དོ། །སེམས་མེད་དོ། །ཤེས་རབ་མེད་དོ། །འཁོར་བ་མེད་དོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ། །རིག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སུ་སྣང་བ་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །
翻譯如下： 《透嘎爾的背文日月星辰》 頂禮普賢王如來！法界虛空中智慧星宿閃耀，悲心白光照亮眾生心中黑暗。原初的怙主普賢王如來，以及榮耀上師眾前敬禮！如今佛陀開啟法藏之門，從一切法中最深奧的精髓，金剛精要無上之寶，明示光明究竟口訣背文。 此處，歸納秘密心要之要點有三：安立基礎，修持道，示果位解脫處。 首先，基礎部分也有三：自性基礎的存在方式，由此眾生的迷亂方式，心與智慧的區分。 首先，總說自性原初的基礎，界性自在清凈，如來藏光明法界，本體自性悲心三者俱在。其中，本體空性法身，自性明朗報身，悲心覺性化身，身智不可分離的意趣，猶如日輪之心，無為任運成就，超離有無之邊。 其本體中輪涅皆不成立，過失功德建立拋棄皆無，法界猶如虛空般安住。無字經云："現前自生智慧無可觀察對境，無過去，無未來，無現在顯現，無業，無習氣，無無明，無心，無智慧，無輪迴，無涅槃。覺性亦非實有，智慧顯現亦皆無有。"
《托嘎的背書日月星辰》 頂禮遍知佛! 法界虛空中,智慧星月朗。大悲白光照,眾生愚闇除。原始怙主與,金剛上師眾,我今頂禮禮。 今日佛陀開啟法藏,從一切中最甚深義,金剛心要無上寶乘,明示光明要訣背書。 這裡總集秘密心滴的決定要義有三:建立基礎、修持道路、顯示解脫果位。首先也有三:自性基礎的本來狀態,由此眾生的迷亂方式,心與智慧的區分。 首先,原始普遍基礎的自性,即自性清凈、安樂、如來藏光明界,體性悲三者俱在。其中,體性空性法身,自性光明報身,悲心覺知化身,身智和合無別的意趣,如日輪之心聚而不作、任運成就,超越有無二邊安住。 彼之自性于輪涅任何處皆不成立,過失功德成立遣除皆不可得,如法界虛空般安住。無字續云:"現前自生智慧無所觀察對境,先前無所有,後來無所有,現在無所顯現,無業,無習氣,無無明,無心,無智慧,無輪迴,無涅槃。覺知本身亦非實有,無任何顯現為智慧。" 注: 咒語和種子字保留原文,並用括號標出: (ༀ་ཨཱཿཧཱུྃ་, oṃ āḥ hūṃ, ॐ आः हूँ, 唵阿吽, 嗡阿吽) 人名、經論名、重要術語首次出現時採用原文+漢語對照,後文直接用漢語: 遍知佛 (ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་, Samantabhadra) 金剛心要無上寶乘 (རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ཐེག་མཆོག་རིན་ཆེན་) 無字續 (ཡི་གེ་མེད་པའི་རྒྱུད་)
ཡེ་ཤེས་སུ་སྣང་བ་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། ། རང་བཞིན་ལ་འཆར་གཞིའི་ཚུལ་དུ་སྐུ་ལྔ་རིགས་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རླུང་ལྔ། ཤེས་རབ་ལྔ་འོད་ལྔ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་གནས་སོ། །དེའང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ནང་དབྱིངས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ལ་སྣང་བས། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང༌། དེ་ཉིད་འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་མི་བསྐྱོད་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་ཚོགས་ཀྱི་གཏེར་དུ་གྱུར་པས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང༌། འོད་ཟེར་ཚད་མེད་པས་འོད་དཔག་མེད་དང༌། ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་པས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་སྐུ་རྣམས་སུ་གནས་སོ། །དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་གཤེགས་པ་སྟེ། ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་དང༌། མི་འགྱུར་བས་རྡོ་རྗེ་དང༌། ཡོན་ཏན་རྫོགས་པས་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མ་གོས་པས་པདྨ་དང༌། རིག་པའི་ལས་སམ་ཆོ་འཕྲུལ་དུ་རྫོགས་པས་ལས་ཀྱི་རིགས་སོ། །རིག་པའི་ངང་དུ་སྐུ་དང་ཞིང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རང་གསལ་བས་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཐམས་ཅད་རིག་པར་མཉམ་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མ་འདྲེས་པར་སྣང་བས་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡེ་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ སོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དྲོད་ཕེབས་པས་མེ་མཉམ་གྱི་རླུང་ངོ༌། །འཁོར་འདས་ཀྱི་འཆར་གཞི་བྱེད་པས་སྲོག་འཛིན་གྱི་རླུང་ངོ༌། །སྣང་བ་དུ་མར་འབྱེད་པས་དངས་སྙིགས་འབྱེད་པའི་རླུང་ངོ༌། །འཁོར་འདས་གང་ལའང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པས་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ངོ༌། །རེག་དུས་འཁོར་བ་མྱང་འདས་སུ་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་གཞི་བྱེད་པས་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་ལས་ཀྱི་རླུང་ངོ༌། །འདི་དག་འགྱུ་བའི་རླུང་མ་ཡིན་གྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པས་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་ངོ༌། །འཁོར་འདས་ཀྱི་འཆར་གཞི་སོ་སོར་བྱེད་པས་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །རིག་པའི་ངང་དུ་གཅིག་པས་སྡུད་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །རིག་པ་ལས་མ་འདས་པས་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་བོ། །
翻譯如下： 智慧顯現亦皆無有。 在自性中，作為顯現基礎，具五身、五部、五智、五風、五智慧、五光任運而住。其中，覺性本體內在法界任運成就的顯相中顯現普賢王如來；彼此無遷變故為不動佛；功德寶聚之藏故為寶生佛；無量光明故為阿彌陀佛；本來成就佛果故為成就事業佛。 在真如法界的本體中，智慧不可思議而遷入，本體無別的如來部，不變故為金剛部，功德圓滿故為寶部，不染業和煩惱故為蓮花部，覺性事業或神變圓滿故為事業部。 在覺性境界中，身剎等自明故為大圓鏡智。彼等一切平等為覺性故為平等性智。無雜而顯現故為妙觀察智。本來任運成就故為成所作智。彼一切法性一味故為法界體性智。 智慧溫暖降臨故為平等之風。作為輪涅顯現基礎故為壽命持風。辨別諸多顯現故為凈濁分風。周遍輪涅一切故為遍行之風。觸及之時令輪迴解脫為涅槃之所依故為不離悲之業風。此等非遷移之風，于分位立名，是覺性智慧之風。 作輪涅各自顯現基礎故為分別智慧。覺性境界一味故為攝集智慧。不離覺性故為周遍智慧。
རིག་པ་ལས་མ་འདས་པས་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་བོ། །རིག་དུས་གྲོལ་ས་འདི་ཉིད་དུ་བསྐྱོད་པས་བསྐྱོད་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །འཁོར་འདས་གཉིས་ཀྱི་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པས་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་བོ། །འདི་དག་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་མ་ཡིན་གྱི་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་ལ་བཏགས་སོ། །རིག་པ་ལ་དྲི་མ་མེད་པས་འོད་དཀར་པོའོ། །ཡོན་ཏན་རྫོགས་པས་སེར་པོའོ། །རིག་པར་འདུས་པས་དམར་པོའོ། །མ་བཙལ་རྫོགས་པས་ལྗང་གུའོ། །འགྱུར་བ་མེད་པས་མཐིང་ཀའོ། །དེ་སྐད་དུ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། རང་བཞིན་གྱི་སྣང་བ་ལས་ནི་སྐུ་ལྔ་དང༌། རིགས་ལྔ་དང༌། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང༌། རླུང་ལྔ་དང༌། ཤེས་རབ་ལྔ་དང༌། འོད་སྔར་ཡེ་ནས་ཤར་རོ། །ཞེས་སོ། ། ཐུགས་རྗེ་ལ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཁྱེན་པའི་ཆ་མ་འགགས་པར་ནང་གསལ་དུ་གནས་པ་ལས། ཕྱིར་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཆར་གཞིར་ཕྱེད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། ཐུགས་རྗེ་རིག་པའི་ཆ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གནས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་སྟོང་གསལ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ངང་གིས་མི་གཡོ་བ་ཆོས་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་བཞུགས་སོ། །བཞི་སྣང་འཁྲུལ་གྲོལ་གྱི་གྱེས་གཞི་ནི། གདོད་མའི་གཞི་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་ལས་ལྷུན་གྲུབ་འོད་ལྔའི་སྣང་བ་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་གིས་ཕྱིར་ཤར་དུས་འོད་ལྔ་ལྷུན་གྲུབ་གྱི་གདངས་ལྔ་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུའི་ནང་ན། ལོངས་སྐུ་ཞི་ཁྲོའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང༌། རང་བཞིན་སྦྲུལ་པའི་ཞིང་ལྔ་དང༌། འགྲོ་བ་དྲུག་གི་འཇིག་རྟེན་ན། ཐུབ་པ་དྲུག་གི་སྤྲུལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཟུགས་བརྙན་ལྟར། རང་སྣང་རང་ཤར་དུ་སྣང་སྟེ། རིག་པ་རང་ཤར་ལས། གཞི་དེ་ལྟ་བུ་ལས་ལྷུན་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེའི་སྣང་བ་འབྱུང་ངོ༌། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་གྲོལ་ཚུལ་ནི། གཞི་སྣང་ཤར་བ་རང་ངོ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་གདོད་མར་གྲོལ་ཏེ། དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་ནང་བསལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པར་བཞུགས་པ་ནི།
翻譯如下： 不離覺性故為周遍智慧。認知時刻即此解脫處遷入故為遷入智慧。斷除輪涅二者增益故為斷除智慧。此等非思維分別智慧，于覺性智慧分位立名。 覺性無垢故為白光。功德圓滿故為黃色。攝於覺性故為紅色。不求自然圓滿故為綠色。無變化故為藍色。如是所說，《日月合集經》云："自性光明中，五身、五部、五智、五風、五智慧、五光本來顯現。" 于悲心中，覺性智慧了知分位不斷內明安住，外別分智慧顯現基礎分半。彼經亦云："悲心覺性分位中安住一切智與一切種智。"如是，法界自性清凈空明覺性智慧境界不動法性光明自性而住。 迷亂解脫分歧的根源，即彼原初基礎自身任運成就五光顯現時，由覺性智慧風向外顯發時，五光任運成就的五音中，如彩虹般顯現不可思議寂靜忿怒壇城，自性圓滿五剎土，於六道世間中，六種善逝化身無量如影像般自顯自現。《覺性自現》云："如是基礎中，寶石任運成就光明出現。" 普賢王如來解脫方式，即彼時顯現基礎剎那自知自面，頓時解脫為原初（法身），法界與智慧不可分離融入法性意趣中安住。
དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་ནང་བསལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པར་བཞུགས་པ་ནི། ངེས་དོན་འདུས་པའི་རྒྱུད་ལས། དེ་ཚེ་ཀུན་བཟང་ཆོས་དྲུག་གིས། །རང་ངོ་ཤེས་པས་གཞི་ལ་ཕྱིན། ། ཅེས་སོ། །ཆོས་དྲུག་ནི། དབྱིངས་སྣང་ཤར་དུས། རྒྱུའི་རྐྱེན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རིག་པ། ཡུལ་གྱི་རྐྱེན་འོད་དང་སྐུར་སྣང་བ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན། སྣང་རིག་དུས་མཚུངས་པ་གསུམ་གྱི་ཚེ། རྒྱུ་ལས་མ་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡེ་ནས་རང་རིག་པས་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་པ། སེམས་ལས་མ་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་སྣང་བ། ལུང་ལས་མ་བྱུང་བའི་མན་ངག་རང་གིས་རིག་པས་སངས་རྒྱས་སོ། །འདི་ལྟ་བུ་ཡེ་ཐོག་དང་པོར་བྱུང་བ་ནི། འཁོར་འདས་སྤྱིའི་དཔལ་དམ་པ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཡིན་ལ། དབྱིངས་སྣང་ལས་གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་བར་དོའི་གཞི་སྣང་ཤར་བ་ལ་གྲོལ་ཚད་ལུགས་འདི་ཡིན་ནོ། ། དོན་གཉིས་པ་དེ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་ཚུལ་ནི། དབྱིངས་སྣང་ཤར་བ་རང་སྣང་དུ་མ་ཤེས་པས་སྐད་ཅིག་ལ་གཞན་དུ་བཟུང་བས་འཁྲུལ་ཏེ། རང་ངོ་མ་ཤེས་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ། གཞན་དུ་བཟུང་བས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པ། འོད་ལྔ་ཡུལ་གྱི་འཁྲུལ་གཞི་རིག་པ་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་གཞིར་གྱུར་ནས། རྡོས་བཅས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ལུས་དང་སེམས་སུ་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཤར་རོ། །དེའང་རིག་པ་ལ་ལྟོས་པའི་མ་རིག་པ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ་མི་རྟོག་པའི་ཆ་ངོ་མ་ཤེས་པས་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་མ་རིག་པ། རང་བཞིན་འོད་དུ་གསལ་བ་རང་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ། ཐུགས་རྗེ་རང་རིག་ཏུ་མ་ཤེས་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པས་འཁྲུལ་པའི་དང་པོའི་རྒྱུ་བྱས། རྐྱེན་བཞི་ལས་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་དུ་ཤར་བའི་མ་རིག་པ་གསུམ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན། རང་ལས་གཞན་དུ་འཛིན་པའི་སྣང་ཡུལ་མེ་ལོང་དུ་བྱད་ཤར་ལྟ་བུ་དམིགས་པའི་རྐྱེན། གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་བདག་པོའི་རྐྱེན། དེ་དག་དུས་མཚུངས་པས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བཞི་འདུས་པས། ཁམས་གསུམ་རིགས་དྲུག་སོ་སོར་འཁོར་ཏེ།
翻譯如下： 法界與智慧不可分離融入法性意趣中安住，《定義集續》云："爾時普賢六法，自知自面趨至基礎。" 六法，即法界顯現時，因緣俱生覺性，境緣顯現為光明與身，等同無間緣，顯現與覺知同時三者之時，非從因中生之果本來自證故成就佛果，非從心中生之佛覺性智慧顯現，非從教言中生之口訣自己認知故成佛。 如是者最初發生，即是輪涅一切之勝者普賢王如來，亦是一切從法界顯現解脫者，尤其是中陰基顯現解脫之量。 第二義，由彼有情迷亂方式，即法界顯現不知是自顯，剎那執為他故迷亂。不知自面故為俱生無明，執為他故為遍計無明，五光境之迷亂基與覺性心之迷亂基結合后，由習氣顯現為有質礙之境身心。 然而，就覺性而言有三無明。自性無分別分不知是自身一味故為自性一味無明，自性光明不知是自性故為俱生無明，悲心自證不知故為遍計無明，此三者為迷亂之始因。 四緣中，境與有境顯現之三無明是因緣，執自為他之顯境如鏡中現影像般是所緣緣，二取之識是增上緣，彼等同時故為等無間緣，四者和合故，三界六道各自輪迴。 provi
ཁམས་གསུམ་རིགས་དྲུག་སོ་སོར་འཁོར་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས། ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི། གཞི་ཅིང་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལས་ཅིར་ཡང་འཁྲུལ་བའོ། །གཞི་དེ་ཡང་ངོ་བོ་སྟོང་པ། རང་བཞིན་གསལ་བ། ཐུགས་རྗེ་སེམས་ཅན་ལ་སྣང་ནུས་པའོ། །དེ་ལ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་མ་རིག་པའི་ཆ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་འགྱུས་པ་ལས་ཤེས་པ་སྦུན་པོ་ཕ་གི་ལས་ང་བྱུང་ངམ། ང་ལས་ཕ་གི་བྱུང་སྙམ་པ་ཙམ་ལས་འཁྲུལ་ལོ། མ་རིག་པ་དེ་ཉིད་གཞི་ལ་མེད་ཀྱང་སྣང་བ་ལ་ཡོད་དོ། །སྣང་བ་དེ་ལ་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞི་བྱུང་ངོ༌། །གཞི་དེ་འོད་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ། ། དངོས་པོ་དེ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་བས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ཅན་དུ་བཟུང་བས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་སྐྱེས་བུའི་བྱད་ལ་མེ་ལོང་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་གསུམ་དུས་མཚུངས་པས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་རང་གི་བཞིན་སྣང་བ་ལས་རང་དུ་མ་ཤེས་པས། ཁམས་གསུམ་འཁོར་བའི་གཞི་གྲུབ་བོ། །དེ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རགས་སུ་སོང་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཐ་དད་དུ་བྱུང་བའོ། །གཞི་དེ་ལྟ་བུ་མ་དག་པ་ལས་འཁྲུལ་ལོ། །ཞེས་པ་དང༌། གསང་སྙིང་ལས། ཨེ་མ་ཧོ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ཅན། །རང་གི་རྣམ་རྟོག་ལས་ཀྱིས་སྤྲུལ། །སྣ་ཚོགས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། །བདག་དང་བདག་གིར་སོ་སོར་འཛིན། །ཞེས་སོ། །དེའང་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང༌། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང༌། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང༌། མངལ་ལས་སྐྱེ་བ་བཞིའི་རྒྱར་འཐུམས་ཏེ། གནད་རིག་པའི་རང་ངོ་མ་ཤེས་པས་འཁྲུལ་དུས་མི་རྣམས་གཙོ་ཆེར་མངལ་སྐྱེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་གྲུབ་ཚུལ་བཤད་ན། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། དེ་ཉིད་མ་མཐོང་སེམས་ཅན་ནི། །དེ་ནས་མངལ་གྱི་སྒོར་ཚུད་ནས། །ཕ་དང་མ་ཡི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས། །མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ། །ལྟར་ལྟར་པོ་དང་གོར་གོར་པོ། །འཁྲང་གྱུར་ཉ་ཡི་རྣམ་པ་དང༌། །རུས་སྦལ་བཞིན་དང་སྦལ་པ་བཞིན། །དེ་ལྟར་ཞག་ནི་བདུན་ཕྲག་བརྒྱད། །
翻譯如下： 三界六道各自輪迴。《金剛薩埵心鏡》中說："三界中這一切有情，皆從非有非無之基中迷亂而生。彼基體性空，自性明，悲心能現於有情。於此，執取之識剎那迷亂，從無明分位中生起'我從父母而生'或'父母從我而生'之念頭而迷亂。彼無明雖然在基中不存在，卻顯現於有情。于彼顯現中出現四種緣起。住于彼基如光屋般為因緣。執彼事物為我即為增上緣。執為有境即為所緣緣，如人像映于鏡中。此三同時故為等無間緣。不知自面容如是顯現，即成三界輪迴之基。由此生起粗重煩惱，有情身形各異而生。由如是不凈之基而迷亂。" 《密集》中說："奇哉！具如來藏者，自心分別業所化現，種種身及受用，我與我所各各執取。" 此外，化生、濕生、卵生、胎生四生法攝。當不知覺性自面而迷亂時，人類多數是胎生。說明此成立方式，《日月合集》中雲："彼不見法身之有情，從此入于母胎門中，父母因緣所生，如一團軟泥，如一團肉，如一段魚肉，如龜殼般，如蝌蚪般，如是經過八個七日。"
།དེ་ལྟར་ཞག་ནི་བདུན་ཕྲག་བརྒྱད། །ལྟེ་བ་ནས་ནི་ལུས་རྣམས་བསྐྱེད། །ཟླ་དགུ་དེ་བཞིན་ངོ་བཅུ་ན། །ལུས་རྫོགས་མ་ཡི་མངལ་ནས་འཐོན། །དེ་ལྟར་གཟུགས་ནི་ཐ་དད་དུ། །འཁོར་བ་ཉིད་ནས་འཁོར་བ་འོ། ། ཞེས་པས། བར་དོ་ཡིད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རླུང་སེམས་མའི་བཤང་ལམ་ནས་ཞུགས་ཏེ། ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དཀར་དམར་གཉིས་དང་འདྲེས་པས། ཞག་དང་པོ་ལ་ཆུའི་བྱེད་ལས་རླུང་སེམས་གཉིས་དང་ཐིག་ལེ་གཉིས་ཏེ་བཞི་པོ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས། མེར་མེར་པོའི་ཆགས་གཞི་ཉུང་འབྲུ་བརྒྱར་གཤགས་པའི་ཆ་ཙམ་དུ་བྱས། ཞག་གཉིས་པ་ལ་སའི་བྱེད་ལས་ཀྱིས་གཅིག་ཏུ་གནས་ཤིང་བརྟན་པས་ཉུང་འབྲུའི་བཅུ་ཆ་ཙམ་དུ་བྱས། གསུམ་པ་ལ་མེས་མེར་མེར་གྱུ་གྱུ་པ་དངུལ་ཆུ་ལྟར་འཕར་པ་ཉུང་འབྲུ་སུམ་ཆ་ཙམ་དུ་བྱས། བཞི་པ་ལ་རླུང་གིས་བརྒྱ་སྟོང་དུམ་བུར་གཏོར་ནས་བསྡུས་ཏེ་ཉུང་འབྲུ་ཕྱེད་ཙམ་དུ་བྱས། ལྔ་པ་ལ་ས་དང་ཆུས་དྭངས་སྙིགས་བསྡུས་ཏེ་ཉུང་འབྲུ་ཙམ་དུ་བྱས། དྲུག་པ་ལ་མེ་དང་རླུང་གིས་སྨིན་ཅིང་གསལ་བར་བྱས་པས་ཉུང་འབྲུ་གཉིས་ཙམ་དུ་བྱས། བདུན་པ་ལ་ཐིག་ལེ་མེར་མེར་པོ་དེའི་ནང་དུ་མིག་ཆུང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་གཉིས་ཆགས་དུས། འབྱུང་བ་བཞི་འཁྲུགས་པས་ཐིག་ལེ་དེ་ཉིད་ཆུས་བཤིག །སས་མནན། མེས་བསྲེགས། རླུང་གིས་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་དུ་གཏོར་ནས་གནས་སོ། །དེ་ནས་བདུན་ཚན་གཉིས་པའི་ཞག་རིམ་པས་བརྩི་བ་ནི། ཡང་ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་མཐུས་ཞག་དང་པོ་ལ་ཆུས་བསྡུས་ཏེ་ནུར་ནུར་པོའི་གཞི་སྲན་མའི་བཅུ་ཆ་ཙམ་ལས་སྙིང་གི་ཤར་རྩ་བསྐྱེད། གཉིས་པ་ལ་སས་བསྲེས་ཏེ་སྲན་མ་དགུ་ཆ་ཙམ་དུ་ལྷོ་རྩ་བསྐྱེད། གསུམ་པ་ལ་མེས་སྨིན་ཏེ་སྲན་མའི་བདུན་ཆ་ཙམ་དུ་ནུབ་རྩ་བསྐྱེད། བཞི་པ་ལ་རླུང་གིས་བསྐྱེད་པས་སྲན་མའི་ལྔ་ཆ་ཙམ་དུ་བྱང་གི་རྩ་བསྐྱེད། ལྔ་པ་ལས་དང་ཆུས་བསྡུས་ཏེ་སྲན་མའི་བཞི་ཆ་ཙམ་དང༌། དྲུག་པ་ལ་མེ་དང་རླུང་གིས་སྨིན་ཅིང་གསལ་བར་བྱས་པའི་སྲན་མའི་སུམ་ཆ་ཙམ་དང༌། བདུན་པ་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་ཀས་བྱེད་ལས་སྲན་མ་ཙམ་ལ།
翻譯如下： 如是經八個七日，從臍輪處生起身體。如是九個月或第十個月，身體完成從母胎中出生。這樣形體各異，從輪迴到輪迴。 意生身之風心由母親肛門進入，與父母二者白紅菁華和合。第一日，水大之作用使風心二者與白紅二者，此四者融合在一起，形成柔軟團狀物，如芝麻百分之一許。第二日，地大之作用使之安住堅固，如芝麻十分之一許。第三日，由火使之逐漸潤澤柔軟，如融化的銀汞般，如芝麻三分之一許。第四日，風將其吹散聚集，如芝麻一半許。第五日，由地水二大澄清雜質聚集，如一芝麻許。第六日，火風二者使之成熟明亮，如兩芝麻許。第七日，那柔軟團塊內部生起極細小的兩隻眼睛時，四大混亂，彼團塊被水沖擊，被地壓制，被火燒焦，被風吹散成微塵般安住。 此後，第二個七日每日依次數起。又由業力和習氣力，第一日被水聚整合肉團，如綠豆十分之一，生起心臟東脈。第二日，由地混合，如綠豆九分之一，生起南脈。第三日，火使之成熟，如綠豆七分之一，生起西脈。第四日，由風生起，如綠豆五分之一，生起北脈。第五日，由業和水聚集，如綠豆四分之一。第六日，火風二者使之成熟明亮，如綠豆三分之一。第七日，四大皆起作用如一綠豆許。
བདུན་པ་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་ཀས་བྱེད་ལས་སྲན་མ་ཙམ་ལ། ནུར་ནུར་པོའི་ནང་དུ་མིག་ཆུང་གཉིས་དང་འབྱུང་བའི་རྩ་བཞི་རེ་ཐག་བརྒྱངས་པ་ལྟར་གནས་པ་ལས་སྔ་མ་བཞིན་བཤིག་གོ །བདུན་ཚན་གསུམ་པའི་ཞག་དང་པོ་ལ་ཆུས་བསྡུས་ཏེ། ལྟར་ལྟར་པོའི་རྒྱུ་སྲན་མ་ཙམ་གཉིས་ལས། སྔ་མ་ལྟར་ཞག་ལྷག་མ་རྣམས་སུ་འབྱུང་བ་སོ་སོའི་མཐུས་མཐེ་བོང་ཙམ་དུ་བསྐྱེད་ནས་བཤིག་ག །བདུན་ཚན་བཞི་པ་ལ་ཆུས་བསྡུས་ཏེ་གོར་གོར་བའི་གཞི་སྒོ་ང་ཙམ་གྱི་བར་དུ་བསྐྱེད་ནས་གནས་སོ། །བདུན་ཚན་ལྔ་པ་ལ་འཁྲང་གྱུར། དྲུག་པ་ལ་ཉའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ། བདུན་པ་ལ་རུས་སྦལ་ལྟ་བུ། བརྒྱད་པ་ལ་སྦལ་པ་ལྟ་བུ་མའི་མཁྱིད་གང་བར་ལུས་རྫོགས་ཏེ་དབང་པོ་དང་ཡན་ལག་དོད་པའོ། །དེའང་ཟླ་བ་གཅིག་དང་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ན་ལུས་རྫོགས་ཏཻ། དབུ་མའི་གཡས་སུ་རོ་མ་དང༌། གཡོན་ན་རྐྱང་མ་གསུམ། ཀ་བ་ལྟར་གནས་པའི་སྤྱི་བོར་རྩེ་མོ་རྣམ་བཀོད། མགྲིན་པར་རོ་རྣམས་འདུས་པ། སྙིང་གར་དྲན་པ་རྣམས་འཛིན། ལྟེ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྩ་འདབ་དང་བཅས་པ་སོ་སོར་ཆགས་སོ། །དེ་ནས་བཙའ་བའི་བར་དུ་ལུས་ཆེར་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཕ་མའི་ཐིག་ལེ་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་འབྱུང་བ་བཞིའི་རྒྱུ་དང༌། རྐྱེན་དང༌། ལས་བྱེད་པས་ལུས་ཆགས་པ། བསྐྱེད་པ། གནས་པ། འཇིག་པ་དང་བཅས་པའོ། །རྒྱུ་འབྱུང་བ་བཞིའི་སས་ཤ་དང་རུས་པ། ཆུས་ཁྲག་དང་དངས་མ། མེས་དྲོད། རླུང་གིས་དབུགས་ཕྱི་ནང་གི་རྒྱུ་བ་རྣམས་བསྐྱེད་ཅིང་འཛིན་པས་ལུས་གནས་པ་དང༌། མཐར་འབྱུང་བ་འཁྲུགས་པ་ལས་ནད་དང་འཆི་བའི་རྐྱེན་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རླུང་སེམས་གཉིས་ནི། དོན་དམ་པའི་འབྱུང་བ་བཞིའམ་ལྔའི་རྒྱུ་དང༌། རྐྱེན་དང་བྱེད་ལས་ལྡན་པའོ། །རྒྱུ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས། རྐྱེན་འོད་དང་ཁ་དོག །བྱེད་ལས་སྒྲོན་མ་བཞིའོ། །དེ་ཡང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཙིཏྟར་སྐུར་སྨིན་ཅིང༌། རྩ་རྣམས་སུ་ཐིག་ལེར་སྨིན་ལ། མིག་ཏུ་སྒྲོན་མ་བཞིར་སྨིན་ཅིང༌། འབྲས་བུ་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པས་རང་ས་ཟིན་པར་བྱེད་པའོ། །
翻譯如下： 第七日，四大皆起作用如一綠豆許。在那肉團內部，兩隻小眼睛和東南西北四脈如拉緊的線般安住，又如前所述被摧毀。第三個七日的第一日，由水聚集，如大麥許二個不定形狀的物質，如前述餘下諸日中，各自大種之力生起如大拇指許，又被摧毀。第四個七日，由水聚整合稠密狀的基礎，生長到鴿子蛋大小而安住。第五個七日，漸漸長大。第六個七日，如魚形。第七個七日，如龜殼般。第八個七日，如蝌蚪般充滿母腹，身體完成，諸根肢體具足。 如是一個月零二十六日身體完成。中脈右側為絨瑪，左側三脈如柱般立，頂端于頭頂，諸脈匯聚于咽喉，執持諸憶念於心間，生養作用等於臍輪，各自脈網具足。從此直到出生，身體漸漸長大。 如是，父母二者菁華，以世俗諦四大為因、緣起，形成、生長、安住、毀壞身體。四大中地大生肉和骨，水大生血和精液，火大生熱，風大出入息執行，生起執持身體安住。最後四大紊亂，成為疾病和死亡之因。 如是風心二者，以勝義諦四大或五大為因、緣起，具足作用。因是身與智慧，緣是光與色，作用是四燈。又覺性體性成熟為（藏文：ཙིཏྟ，梵文擬音：tsitta，梵文天城體： िचत्त，漢語字面意義：心，漢語擬音：ci ta）身，在脈中成熟為明點，于眼中成熟為四燈，果位法界與智慧無離合，安住本位。
འབྲས་བུ་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པས་རང་ས་ཟིན་པར་བྱེད་པའོ། །རྩ་རྣམས་ཐིག་ལེར་སྨིན་ཚུལ་ཡང༌། རྩ་གསུམ་གྱི་རོ་རྐྱང་ནས་དངས་མ་དཀར་དམར་རྒྱུ་ལ། དབུ་མའི་འོད་གསལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩ་ནས་རང་བཞིན་འོད་ལྔའི་ཐིག་ལེ་རྒྱུ་སྟེ། མཉམ་གཞག་གི་དུས་ན་གཡོ་བྱེད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས། རང་བཞིན་གྱི་ཐིག་ལེ་དབྱིངས་དེར་མི་གཡོ་བར་གནས་སོ། །དེ་ཉིད་གོམས་པ་ལས་ཉམས་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པ་སྐྱེ་དུས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཐིག་ལེའོ། །ཉམས་བརྟེན་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐིག་ལེའོ། །འོད་སྣང་ཕྱིར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རིམ་པར་སྣང་དུས་དབྱིངས་ཀྱི་ཐིག་ལེའོ། །སྣང་བ་དེ་ཉིད་འཕེལ་བའི་ཚེ་ན་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐིག་ལེའོ། །ཙིཏྟའི་ནང་དུ་སྐུར་སྣང་དུས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཐིག་ལེའོ། །སྐུའི་གདངས་ཕྱིར་ཤར་དུས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་ཐིག་ལེའོ། །དེ་དག་གིས་ལུས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དོན་གསུམ་པ། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་སེམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་བརྒྱད་དེ། གནས། ངོ་བོ། ལམ། སྒོ། ཡུལ། རྩལ། བྱེད་ལས། འབྲས་བུའོ། གནས་ནི་གློ་བ་ན་རྩ་གྲོ་སོག་གི་སྦུ་གུ་ཙམ་རླུང་གིས་གང་བ་ལས། དབུགས་ཐམས་ཅད་མཆེད་པའི་རྟེན་བྱེད་པ་སྙིང་ག་དང་འབྲེལ་བ་ན་གནས་ཏེ། གསེར་ཕྲེང་ལས། གནས་ནི་རླུང་ཅན་དྲུང་ན་གནས། །ཞེས་སོ། ། ངོ་བོ་ནི་སྙིང་གའི་རིག་གདངས་རླུང་དང་འདྲེས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རླུང་དེ་ལོང་བ་རྐང་ཅན་དང༌། རིག་གདངས་མི་འཕྱེའོ་མིག་ཅན་གཉིས་འགྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །ལམ་ནི་གློ་བ་ནས་རྩ་འདབ་སོ་སོ་ལ་སོང་བའི་རླུང་གིས། སྒོ་ལྔའི་ཡུལ་ལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཁ་སྣ་དང་དབང་པོ་སོ་སོའི་སྒོ་ལ་རླུང་རྒྱུ་བའི་རྩ་ལམ་ཡིན་ནོ། །སྒོ་ནི་དབང་པོ་སོ་སོ་དང་ཁ་སྣའོ། །ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་དྲུག་གི་ཡུལ་དྲུག་གོ །རྩལ་ནི་གཟུང་འཛིན་དགག་སྒྲུབ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་རྟོག་རྣམས་སོ། །བྱེད་ལས་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་དང་བག་ཆགས་དུ་མ་སོགས་པར་བྱེད་དོ། །
翻譯如下： 果位法界與智慧無離合，安住本位。諸脈成熟為明點之理，三脈絨熱二脈流動白紅菁華，中脈明光智慧脈中流動自性五色明點。等持時離於造作戲論，自性明點于彼法界中不動安住。由此熟習生起安樂明瞭無分別之受用時，是法性明點。依止受用時，是法性清凈明點。光明向外顯現種種相時，是法界明點。彼顯現增長之時，是法界清凈明點。心中顯現身相時，是（藏文：ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ，梵文擬音：Samantabhadra，梵文天城體：समन्तभद्र，漢語字面意義：普賢，漢語擬音：pu xian）明點。身相放光向外顯現時，是大智慧明點。由此宣說身之成立理。 第三義，心與智慧之分類有二。首先，心之分類有八：處所、體性、道路、門戶、所緣、作用、業用、果。 處所，于肺臟中如豎立之三股杵般由風充滿之脈，作為一切呼吸生起之所依，住于與心相連之處。如《金鬘疏》云："處所住于有風之旁。" 體性，心間覺性光芒與風和合而成分別念。彼風如跛子之足，覺性光芒如獨眼人，二者和合而成。 道路，由肺臟至各脈網而行之風，爲了了知五門之境，經由口鼻與各根之門戶流動之脈道。 門戶，是各根與口鼻。 所緣，是色等六種對境。 作用，是能取所取、遮立等諸分別念。 業用，造作諸多業力、煩惱、習氣等。
བྱེད་ལས་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་དང་བག་ཆགས་དུ་མ་སོགས་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་ཡང་བདུན་ལས། གནས་ནི་ཙིཏྟ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོད་གུར་ཕུབ་པ་འདྲ་བའི་དབུས། འོད་གསལ་གྱི་རྩ་འདབ་བཞིའི་ལྟེ་བ་ལ་དྭངས་མའི་དྭངས་མ་ཉུང་འབྲུ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་ནི། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། གནས་པ་ཐུགས་ཏེ་ཙིཏྟའི་དཀྱིལ། །ཞེས་སོ། །ངོ་བོ་ནི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ངོ་བོ་སྟོང༌། རང་བཞིན་གསལ། ཐུགས་རྗེ་འགག་པ་མེད་པར་མར་མེའི་སྙིང་པོ་ལྟ་བུ་འོད་དང་སྐུར་འབར་བ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཙིཏྟ་རིན་ཆེན་གཞལ་ཡས་ན། །ངོ་བོ་ཀ་ནས་དག་པའི་ཆ། །སྟོང་གསལ་འདུས་པ་སྐུ་ཡི་ གདངས། །ཞལ་ཕྱག་རྫོགས་པ་བུམ་སྐུའི་ཚུལ། །ལྷུན་གྲུབ་འོད་ཀྱི་གོང་བུར་གནས། །ཐུགས་རྗེ་ཁ་དོག་སོ་སོར་གསལ། །ཞེས་སོ། །དེའི་རྩལ་དུང་ཁང་ན་ཁྲོ་བོའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གནས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་སེམས་པར་སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། །གནས་ནི་ཀླད་པ་དུང་ཁང་ན་གནས་སོ། ། དེའང་ཁྲོ་བོའི་སྐུ་ཉུང་འབྲུ་ཙམ་ལ་སྤྱན་ཕུལ་ཐག་ཙམ་དུ་བཞུགས་སོ། །འོད་དང་འོད་ཟེར་གྱི་ཚུལ་དུ་གནས་སོ། །ཞེས་སོ། །ལམ་ནི་སྙིང་ནས་མིག་ཏུ་འབྲེལ་བའི་རྩ་ཀ་ཏི་ཤེལ་གྱི་སྦུ་གུ་ཅན་ཏེ། གསེར་ཕྲེང་ལས། རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོར་འབྲེལ་བའི་རྩ། །དཀར་འཇམ་ཁོག་པ་སྟོང་པ་ནི། །ཐིག་ལེ་ཁྲག་གིས་མ་གོས་པ། །ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེ་ནས་རྒྱུ། །ཞེས་སོ། འབྲེལ་ལུགས་ནི། སྙིང་གི་རྩེ་ནས་སྒལ་ཚིགས་འདབས་ལ་འཁྲིལ་ཏེ། མགྲིན་པའི་རྩེའུ་ཆུང་གཡས་གཡོན་གྱི་འདབས་ནས་རྣ་བ་གཉིས་ལས་འཁྲིལ་ཏེ། ཀླད་པ་ནས་མིག་གི་ཨ་འབྲས་ཆུའི་སྒྲོན་མ་གཉིས་ལ་ཟུག་ནས་གནས་པ་སྟེ། སྔ་མ་ལས། ལམ་དེ་ནས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་ནི། མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་ལྟར་གསལ་ལ་དྭངས་པའོ། ། དཔེར་ན་ཉའི་མིག་བཞིན་དུ་འོད་ཟེར་དུ་སྣང་བའོ། །དེ་དང་རིག་པ་འབྲེལ་བའི་རྩ་ནི། སྙིང་གི་རྩེ་མོ་ནས་དར་དཀར་གྱི་སྐུད་པ་ཙམ་སྒལ་ཚིགས་ཀྱི་འདབས་ནས་ཡར་ཡོད་དོ། །
翻譯如下： 業用，造作諸多業力、煩惱、習氣等。果，產生一切輪迴之苦。 其次，智慧之分類有七： 處所，于如珍寶（藏文：ཙིཏྟ，梵文擬音：tsitta，梵文天城體：िचत्त，漢語字面意義：心，漢語擬音：ci ta）所成寶帳中央，依四瓣明光脈輪中心如芝麻許精華中之精華。如《珍珠鬘論》云："安住之處是（藏文：ཙིཏྟ，梵文擬音：tsitta，梵文天城體：िचत्त，漢語字面意義：心，漢語擬音：ci ta）之中心。" 體性，是覺性智慧，本體空，自性明，悲心不滅，如燈芯放光顯身。如《頓超論》云："在（藏文：ཙིཏྟ，梵文擬音：tsitta，梵文天城體：िचत्त，漢語字面意義：心，漢語擬音：ci ta）珍寶之無量宮，本體從初即清凈，空明聚合為身光，圓滿面臂如瓶身，任運光聚而安住，悲心種種顏色明。" 彼之作用，安住于顱頂宮殿忿怒尊曼荼羅中。如金剛薩埵心間明鏡云："由彼所生之智慧，安住處在顱頂宮。"又忿怒身如芝麻許，住于眼間弓箭許處，安住為光與光芒之狀。 道路，由心至眼相連之脈，具水晶杵。如《金鬘疏》云："相連珍寶大海之脈，白柔空洞，明點不染血，大智慧從彼而行。" 關聯之理，從心尖盤繞于脊椎旁，從咽喉小尖兩側經由兩耳盤繞，從顱頂緊連兩眼瞳仁水燈而安住。如前論云："道，由彼所生之光芒，如明鏡中心明凈。譬如魚眼現為光芒。與覺性相連之脈，從心尖如白絹線許，經脊椎旁而上行。"
སྙིང་གི་རྩེ་མོ་ནས་དར་དཀར་གྱི་སྐུད་པ་ཙམ་སྒལ་ཚིགས་ཀྱི་འདབས་ནས་ཡར་ཡོད་དོ། །དེ་ནས་ལམ་བྱུང་ནས་མགོ་ཡི་ནང་ན་ཡར་འཇུག་སྟེ། རྩ་དེའང་རྩེའུ་ཆུང་གཡས་གཡོན་ནས་ཀླད་པར་འབྲེལ་ལོ། །དེའང་རྣ་བའི་གཡས་གཡོན་ནས་འཐོན་ནས་མིག་ཏུ་འབྲེལ་ལོ། །དེས་ན་མིག་ནམ་མཁའ་ལ་ལྡོག་སྟེ་རྩ་གཅུན་ནས་བལྟས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བས་གང་བར་འགྱུར་ རོ། །ཞེས་སོ། །སྒོ་གང་ནས་འཆར་བ་ནི། མིག་གཉིས་ནས་འཆར་ཏེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། རྒྱང་ཞགས་ཆུ་ཡི་སྒྲོན་མ་ནི། །ཡེ་ཤེས་འཆར་བའི་སྒོ་རུ་ བསྟན། །ཞེས་སོ། །མིག་གི་རྩའི་རྩ་བ་ནི། ལྟེ་བ་དང་སྙིང་གར་འབྲེལ་ལོ། ། སྙིང་ག་ནས་མགྲིན་པར་འབྲེལ་ལོ། །མགྲིན་པ་ནས་དུང་ཁང་དུ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བའི་རྩ་འདབ་བཞིར་གྱེས་པའི་དབང་པོ་ཡུལ་ལ་འཆར་བར་བྱེད་པའི་རྩ་འདབ་གཅིག་ལས་རྩེ་མོ་ལྔར་གྱེས་ཏེ། སྒོ་ལྔ་སོ་སོའི་རྟེན་བྱེད་པ་ལས་སྐྱོན་ཡོན་དབང་པོ་དྭངས་བྱེད་ཀྱི་རྩ་ཞེས་བྱ་བ་ཁ་ཆེ་ལ་རྩ་བ་ཕྲ་བ། བ་མེན་གྱི་རྭ་ལྟ་བུའི་ཡལ་ག་གཉིས། མིག་གི་ཨ་འབྲས་ཀྱི་དྭངས་མ་གཉིས་ལ་ཟུག་ནས་དཀར་ནག་ཕྱེད་མ་ཆུའི་རང་བཞིན་དྭངས་ལ་གསལ་བ་བྱུང་བས། རྒྱང་ཞགས་ཆུའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐིག་ལེ་སྟོང་པའི་སྒྲོན་མ་རྨ་བྱའི་མདོངས་ལྟ་བུར་འཆར་རོ། །དེའི་གདངས་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒྲོན་མ་ཡི་གེ་ན་རོ་ལྟ་བུར་འཆར་རོ། །དེའི་རྩལ་ཤེས་རབ་རང་བྱུང་གི་སྒྲོན་མ་ཤེས་པའི་རྩལ་དུ་མར་འཆར་རོ། །དེ་ཡང་ཤེལ་སྦུག་ཅན་ནི་འོད་རྩ་ཡིན་ལ། དབང་པོ་དྭངས་བྱེད་ནི་མིག་གི་དབང་རྟེན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའི་རྩ་ཡིན་ནོ། ། མིག་གི་ནང་རིག་པ་དངོས་ཕྱིར་ལྟ་བ་དང༌། ཕྱི་སྣང་བ་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་ནང་དུ་ལྟ་བའི་བར་གྱི་སྒོ་མེ་ཤེལ་དྲི་མ་མེད་པས་ཆོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ནང་གི་འོད་གདངས་ཕྱིར་གསལ་བ་དང༌། ཕྱིའི་གཟུགས་བརྙན་ནང་དུ་ཤར་བ་གཉིས་མི་བསྒྲིབ་པར་གསལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་པ་དངོས་ཀྱི་གདངས་འཆར་བའི་རྩ་སྒོ་བཞི་སྟེ། མིག་གཉིས་ནས་འོད་སྣང་དངོས་སུ་འཆར་བ་དང༌།
翻譯如下： 從心尖如白絹線許，經脊椎旁而上行。從彼道路上行至頭內，彼脈也從咽喉小尖兩側與顱頂相連。彼又從兩耳兩側出現與眼相連。因此，雙眼返觀虛空，從緊閉之脈窺視，充滿智慧光明。 顯現之門戶，從雙眼顯現。如《頓超論》云："水燈瞳仁，示為智慧顯現之門。" 眼脈之根基，與臍輪和心輪相連。從心輪與咽喉相連。從咽喉相右旋盤繞至顱頂分出四脈瓣，一支脈瓣令諸根顯現境界，頂端分為五，各自作為五門之所依，名為凈化諸根過失功德之脈，根細如蔥，兩支分叉如牦牛角，緊連雙眼瞳仁精華，生起半白半黑如水性明凈，故名水燈瞳仁。依彼而顯現空明點燈，如孔雀頸。彼放光顯現法界清凈燈，如（藏文：ན་རོ，梵文擬音：naro，梵文天城體：नरो，漢語字面意義：人，漢語擬音：na re）字。彼作用顯現自生般若燈，諸多智慧力用。彼中具水晶管為明脈，凈化諸根之脈如石榴花。眼中覺性實際向外觀，外顯現色法之顯現向內觀，中間之門如無垢水晶隔斷，內在光芒向外明現，外在影像于內顯現，二者不障礙明見。 覺性實際放光顯現之脈門有四：從雙眼直接顯現光明；
མིག་གཉིས་ནས་འོད་སྣང་དངོས་སུ་འཆར་བ་དང༌། སྙིང་ནས་དབུ་མའི་དབུས་སུ་སྙིང་པོ་འོད་གསལ་གྱི་རྩ་ལས་དུང་ཁང་གི་ཁྲོ་བོ་དང༌། དེའི་གདངས་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དང༌། དབུ་མའི་འོད་རྩ་ལས་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབུས་ཀྱི་འོད་གསལ་ཐིག་ལེ་ཆེན་པོ་དང༌། སྤྱི་བོ་ནས་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྐུ་ཚངས་བུག་ལ་འཆར་ཏེ། ཚད་ཕེབས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལྔ་བརྩེགས་སམ་དགུ་བརྩེགས་སུ་འཆར་བའི་རྟེན་ཅན་འཕོ་བའི་རྩ་སྒོ་དམ་པ་དེ་དང༌། སྙིང་ནས་གློ་བར་རིགས་གདངས་སེམས་སུ་འཆར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་མིག་གཉིས་དབུ་མའི་འོད་རྩ་གློ་བའི་གདངས་རྩ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཏེ། །མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། ལམ་ནི་རྩ་བཞི་འགྱུ་བྱེད་རླུང༌། །འཆར་བྱེད་སྒོ་ནི་མིག་སོགས་སོ། །ཞེས་སོ། ། ཕལ་གྱི་མིག་གི་རྩ་གཉིས་ལམ་དུ་ངོས་གཟུང་བ་ནི། རྒྱ་ཆུང་བས་མ་གོ་བར་ཟད་དེ། གདངས་བཞི་འཆར་བའི་རྩ་བཞི་ངོས་བཟུང་ལ། ཉམས་ལེན་གྱི་ཚེ་མིག་ནས་རིག་པ་ཐོན་ཅིང༌། དེའང་མིག་གཉིས་ནས་རིག་པའི་རང་བཞིན་འོད་གདངས་འཆར་ལ། དབུ་མའི་འོད་རྩ་ལས་ངོ་བོ་སྟོང་གདངས་འཆར་ཞིང་གློ་བའི་རྩ་ནས་ཐུགས་རྗེ་རིག་གདངས་འཆར་བ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གང་ལ་འཆར་ན་ཕྱིའི་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་ལ། ནང་གི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒྲོན་མ་འོད་ལྔར་སྣང་བའི་ནང་དུ་འཆར་ཏེ། སྒྲོན་མ་འབར་བ་ལས། དབྱིངས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་དུ་སྟེ། །ཕྱི་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་བྲལ་ལ། །ནང་དབྱིངས་སྒྲོན་མ་དག་ཏུའོ། །ཞེས་པ་དང༌། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཐུགས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལས། ཀུན་ལ་ཡོད་པའི་མེ་ལོང་འོད་པོ་ཆེ། །དཔེར་ན་མེ་ལོང་དཀྱིལ་འཁོར་དག་པ་ལ། །གར་བསྟན་གཟུགས་བརྙན་དེ་བཞིན་འོང་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་རྣམ་དག་སྟོང་པའི་ནམ་མཁའ་ལ། །དོན་གྱི་སྙིང་པོ་མ་འདྲེས་ཚོམ་བུ་ལྔ། །མ་བསྐྱེད་རྫོགས་པའི་ཚོམ་བུ་རང་ལ་གནས། །ཞེས་པ་དང༌། སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལས། འཛིན་ཆགས་མེད་པའི་རང་སྣང་ནམ་མཁའ་ལ། །ཞེ་འདོད་མེད་པའི་སྒྲོན་མ་རྣམས་གཉིས་གསལ། །སྤང་ཐོབ་མེད་པའི་ཆོས་སྐུའི་སྣང་བ་མཐོང༌། །ཕྱོགས་དང་བྲལ་བའི་འོད་ཀྱི་མུ་ཁྱུད་ཟིན། །
翻譯如下： 從雙眼直接顯現光明；從心間中脈中央明光心脈顯現顱頂忿怒尊和彼放光之脈明點；從中脈明脈顯現四輪中央明光大明點；從頂門顯現無念之身於梵穴，顯現為五重或九重成熟明點之所依，彼殊勝轉世脈門；從心間于肺顯現種性光明意。如是雙眼、中脈明脈、肺之放光脈等。如《珍珠鬘論》云："道為四脈，行風令顯，顯現之門是眼等。"僅認雙眼之脈為道，是因狹隘而不了知，當認定四脈顯現放光。修習時，從眼中現覺性，且從雙眼顯現覺性自性光芒，從中脈明脈顯現體性空性光芒，從肺脈顯現悲心覺性光明。 顯現於何境，外顯虛空界，內顯清凈法界燈五光之中。如《燃燈經》云："界有外與內，外界無雲虛空，內界凈燈中。"又如普賢心間明鏡云："一切本具大明鏡，譬如明鏡凈曼荼，所示影像如是現，如是清凈空虛界，義理精華不混五聚，無生圓滿聚自住。"又如《獅吼力圓滿經》云："無執著自現虛空中，無貪慾燈二者明，見無斷證法身顯，周遍無偏光網持。"
ཕྱོགས་དང་བྲལ་བའི་འོད་ཀྱི་མུ་ཁྱུད་ཟིན། །བདག་དང་བྲལ་བ་སྒྱུ་མའི་སྐུ་ལྔར་སྣང༌། ཞེས་སོ། །རིག་པའི་རྩལ་ནི། ནང་གསལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང༌། ཕྱི་གསལ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་རྣམ་པར་ཤར་རོ། །བྱེད་ལས་ནི། འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་འཁྲུལ་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་བྱས་ཏེ། དབྱིངས་གདོད་མའི་ངང་ལ་སྦྱོར་བའོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཁམས་ལ་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ཆ་དང་བཅས་པ་དག་ནས་ཉི་མ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བ་ལྟར། ཤེས་རབ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་པས་རང་རིགས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱས་ནས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བཞུགས་པའོ། །དེའང༌། ངོ་སྤྲོད་སྤྲས་པ་ལས། གཞི་ཉིད་འབྲས་བུ་སྨིན་བྱེད་ཤེས་རབ་སྟེ། །ཤེས་རབ་སྐུ་རུ་སྨིན་པ་ཡི། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་དེ། །ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རུ་སྨིན། །ཞེས་སོ། ཁམས་ཡེའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཀྱང༌། ལམ་དུས་རིག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བླང་དོར་མ་བྱས་པ། དྲི་བཅས་ལས་གྲོལ་དུས་མེད་པས། གདམས་པ་ཟབ་མོ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་གཅེས་ཏེ། གཞིའི་ཆོས་སྐུ་དེ་འབྲས་བུ་མངོན་གྱུར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨིན་པར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ༌། །དེ་དག་གིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་འཕྲད་པའི་དུས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་འཕྲད་དང༌། ནང་འཕྲད་དོ། །ཕྱི་འཕྲད་ནི་རྣམ་རྟོག་དུ་མར་འཕྲོ་དུས་སྙིང་གའི་རིག་གདངས་རླུང་དང་འདྲེས་པས། བར་གྱི་རྩ་ལམ་ནས་འབྲེལ་བའི་དུས་སུ་སེམས་ལ་རིག་པ་འཕྲད་པ་ཞེས་ བྱའོ། །ནང་འཕྲད་ནི། བློ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཚེ། སེམས་ཀྱི་ཆའི་རིག་གདངས་སྙིང་གར་ཐིམ་པས། ནང་རིག་ཐོག་ཏུ་སེམས་འཕྲད་པ་ཞེས་ བྱའོ། །འདི་དག་རིག་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་སེམས་དང་འཕྲད་པ་མེད་ཀྱང༌། རིག་གདངས་རླུང་ལ་ཕར་འདྲེས་པ་དང་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཆ་ནས་བཏགས་པའོ། །གྱེས་ཚུལ་ལ་གཉིས་ལས། གནས་སྐབས་ལྟ་སྟངས་ལ་བཞག་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་དུས་སེམས་ཞེས་བཏགས་པའི་རླུང་རིག་གིས་གྱ་གྱུ་དེ་རང་ཞི་སྟེ།
翻譯如下： 周遍無偏光網持，離我幻化五身現。 覺性作用，內明現一切智五智，外明現如所有盡所有智。 作用，離一切輪迴幻現執著，安住于本然法界中。 果，依種種習氣垢染阿賴耶識之分而凈除，如日離雲翳，以無垢般若智慧，圓滿自種正覺，恒常安住于身智意。如《直指廣釋》云："基即為果成熟之般若，般若成熟為身，彼法身之體性，成熟為智慧法身。" 雖然基位是佛陀，然而道時般若智慧若不取捨，則無法離開有垢之業。故修習甚深教言至關重要，須將基位法身成熟為果位現前智慧佛身菩提。以上說明智慧差別。 心與智慧相遇之時有二：外相遇與內相遇。外相遇，即于種種分別遷流時，心間覺光與風相合，經由中脈道相聯之時，稱為心與覺性相遇。內相遇，即于離心意散亂時，心分覺光融入心間，稱為內覺上心相遇。雖無別於覺性之心可遇，然就覺光與外風相合及內聚而假立。 關於分離，有二。暫時觀修遠離意念時，稱心之風覺二者和合自然寂滅。究竟分離，覺性離開心之自性，猶如劈石，永不能
གནས་སྐབས་ལྟ་སྟངས་ལ་བཞག་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་དུས་སེམས་ཞེས་བཏགས་པའི་རླུང་རིག་གིས་གྱ་གྱུ་དེ་རང་ཞི་སྟེ། གདངས་རིག་པར་ཐིམ་ནས་རླུང་རང་སོར་གནས་པས། རྣམ་རྟོག་ཕྱི་མ་མ་ལང་གི་བར་ལ་གྱེས་སོ། །དེ་ཉིད་སེམས་རིག་ཐིག་ཏུ་འཕྲད་པ་དང་དོན་གཅིག་ གོ །བུ་མ་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བས་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་འོད་གསལ་ལ་མ་བུ་འདྲེས་པར་ཞེས་བཤད་དོ། །མཐར་ཐུག་གྱེས་ཚུལ་ནི། ཤི་དུས་རླུང་རང་ཞི་ལ་སོང་བས་རིག་གདངས་རང་ཐིམ་ལ་སོང་བའི་ཚེ། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་འོད་གསལ་ཤར་བ་ན་གྱེས་སོ། །འདི་ཉིད་ད་ལྟར་གྱེས་པ་ངོས་ཟིན་པ་དེ་ཀ་བར་དོའི་འོད་གསལ་ཡིན་པས་ངོ་ཤེས་པ་གལ་ཆེའོ། །དེ་དག་གིས་གཞི་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་ཏོ། ། དོན་གཉིས་པ་ལམ་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྟེན་གྱི་གང་ཟག་དང༌། བླང་བྱའི་ཆོས་སོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། བླ་མའི་མཚན་ཉིད་ནི། བཀོད་པ་ཆེན་པོ་ལས། མཁས་ཤིང་བྱ་བ་བྲལ་བ་དང༌། །ཆོས་ཉིད་དོན་ལ་ཚད་ཕེབས་དང༌། །འདོད་པའི་དོན་ལ་རྨོངས་པ་མེད། །གསང་སྔགས་བླ་མའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་པའི། །དང་པོ་མཁས་པ་ལ་ཡང་བཞི་སྟེ། ཡངས་ཤིང་རྒྱུད་ལ་མཁས་པས། གསང་སྔགས་ཕྱི་ནང་གི་རྒྱུད་སྡེ་དུ་མ་མཁྱེན་ཅིང༌། དེ་དག་གི་དཀའ་བའི་གནད་སྟོན་པ་ལ་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཡོད་པ། གོམས་ཤིང་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པས་བསྙེན་སྒྲུབ་ཡན་ལག་བཞི་སྟོན་ཤེས་ཤིང༌། ལས་བཞིའི་ཕྲིན་ལས་ལ་བརྟགས་ཐོན་པ། རྟོགས་ཤིང་ལྟ་བ་ལ་མཁས་པས་སྤྱིའི་ལྟ་བ་ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུའི་དོན་རྟོགས་ཤིང༌། བྱེ་བྲག་གི་ལྟ་བ་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའོ། །སྒོམ་ཞིང་ཉམས་མྱོང་ལ་མཁས་པས་རྣམ་གཡེང་དང་འདུ་འཛི་སྤངས་ཏེ་དྲོད་རྟགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཤར་བའོ། །བྱ་བ་བྲལ་བ་ནི། ཚེ་འདིའི་བྱ་བ་ཐ་མལ་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཚད་ལ་ཕེབས་པ་ནི། རིག་པ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་ལ་བསྒོམས་ཤིང་དྲོད་ཚད་ཐོབ་པའོ། །འདོད་པའི་དོན་ལ་མ་རྨོངས་པ་ནི། སློབ་མས་དྲིས་པའི་ལན་ལྡོན་ནུས་ཤིང་བློ་ཡི་རིམ་པ་དང་མཐུན་པར་གང་ལ་གང་འདོད་ཀྱིས་ཆོས་སྦྱིན་པར་ནུས་པའོ། །
翻譯如下： 暫時觀修遠離意念時，稱心之風覺二者和合自然寂滅，覺光融入覺性，風安住本處，於後續分別念未起之際分離。此即是心覺匯聚之義。母體解脫故，智慧界融入光明，稱為母子和合。究竟分離，臨終時風自寂滅，覺光自融之時，顯現離戲光明則分離。此正是現在認識分離，即是中陰光明，故了知至關重要。以上確立了基礎。 第二義，修持道的實踐分二：所依補特伽羅與所修法。 前者又分二，上師的標準，如《大安立》云："智且離諸事，法性義成就，欲義無愚昧，密咒上師相。"其中第一智慧又有四： 廣博諸續部智慧，諳知內外密咒諸多續部，具慧眼闡釋彼等難義要訣。 熟悉修持智慧，能傳四支近修，成就四事事業。 證悟見地智慧，通達九乘次第之義，尤其現證法性見地。 修習體驗智慧，斷除散亂執著，獲得暖相與智慧。 離諸事，指今生凡夫諸事。法性義成就，修習覺性現前義，獲得暖相量度。欲義無愚昧，能隨學者意樂次第應機說法，滿足所求。
སློབ་མས་དྲིས་པའི་ལན་ལྡོན་ནུས་ཤིང་བློ་ཡི་རིམ་པ་དང་མཐུན་པར་གང་ལ་གང་འདོད་ཀྱིས་ཆོས་སྦྱིན་པར་ནུས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་ནི་དོར་བྱའི་བླ་མ་ཡིན་པས། སློབ་མ་ལོག་པའི་ལམ་ལ་ཁྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོག་པར་འདྲེན་པ་དེ་ཉིད་སྤང་བར་བསྟན་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་གསང་བའི་རྒྱུད་ལས། དམ་ཚིག་མི་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ནི། །སྦྲེལ་མ་གཡང་ལ་ལྷུང་བ་ བཞིན། །བདག་གཞན་རྡོ་རྗེའི་ཁབ་ཏུ་འགྲོ། །ཞེས་པ་དང༌། རང་ཤར་ལས། སློབ་དཔོན་མ་བརྟག་སློབ་མའི་བདུད། །ཅེས་སོ། །སློབ་མའི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་ཉིད་ལས། དར་ལྡན་སྙིང་རྗེ་གཏོང་ཕོད་ཆེ། ཁོང་ཡངས་སྤྲོ་རིང་ཤེས་རབ་ལྡན། །བརྩོན་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཐར་པ་འདོད། །སྣོད་ལྡན་གསང་བའི་རྟགས་སུ་བཤད། །ཅེས་པས། དད་པ་དང་གཏོང་ཕོད་ཆེ་བ། ཤེས་རབ་དང་ཐོས་པ་ཆེ་བ། དག་སྣང་དང་མོས་གུས་ཆེ་བ། སྙིང་རུས་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་བ། འཁོར་བ་ལས་བློ་ལོག་ཅིང་ཆོས་མིན་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ། སྔོན་སྦྱངས་ཀྱི་ལས་འཕྲོ་ཡོད་པས། རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་སྣོད་དུ་རུང་བའོ། །དེ་ཡང་ཁོང་ཡངས་ཤིང་སྤྲོ་རིང་བ། གཟུང་འཛིན་དང་རྣམ་རྟོག་ཆུང་བ། དཀའ་སྤྱད་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་མི་ལྟ་བ། བྱ་བྱེད་དང་རྩོལ་སྒྲུབ་ཉུང་བ། སྙིང་རྗེ་དང་ཞི་དུལ་ཆེ་བ། ངང་རྒྱུད་བཟང་ཞིང་དལ་ཆགས་པ། རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དང༌། བླ་མ་ལ་མཆོག་ཏུ་གུས་པ་ཆེ་བའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། རང་ཤར་ལས། སློབ་མ་མ་བརྟག་སློབ་དཔོན་དགྲ། །དམ་ཚིག་ཉམས་པས་དམྱལ་བར་འཚོད། །ཅེས་སོ། །སློབ་མ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཤིན་ཏུ་གཅེས་སོ། ། གཉིས་པ་བླང་བྱའི་ཆོས་ལ་གཉིས་ཏེ། སྨིན་བྱེད་དབང་དང་གྲོལ་བྱེད་གདམས་པའོ། །དང་པོ་ནི། སློབ་མ་སྣོད་ལྡན་དེས། བླ་མ་མཚན་ལྡན་དེ་ལ་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང༌། གསེར་ལ་སོགས་པའི་མཎྜལ་ཕུལ་ལ། བདག་ད་སྟེ་ལོ་གསུམ་མམ་ལྔ་ནས་གསང་བ་སྙིང་ཏིག་གི་དབང་ཁྲིད་གཅིག་ཞུ་བས་གནང་བར་མཛད་དུ་གསོལ། །ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་དུས། བླ་མས་སྐལ་བ་ཡོད་མེད་བརྟག་གོ །ཞེས་བརྗོད་ནས།
翻譯如下： 能滿足學生所問，契合其心識次第，給予所希求之法。除此之外，即是應捨棄之上師，以免將學生引入邪道。對於引入歧途者，應當捨棄，如《秘密智慧續》云："無誓金剛師，如盲墮深淵，自他入金剛地獄。"又《自顯經》云："不察上師為弟子魔。" 學生標準，如彼經云："具信廣施勤，寬洪悟樂遠，精進求菩提解脫，器足密相說。"信心廣大布施，智慧多聞，凈相敬信，精勤不懈。厭離輪迴，不做非法，宿世業緣，堪為大圓滿法器。 且心胸寬廣悠遠，取捨分別念少，不以苦行為苦，作為造作寡少，悲心調柔，性情善良安詳，極為敬重自然大圓滿法及上師。除此之外，應當捨棄。如《自顯經》云："不察弟子為上師敵，失壞誓言墮入地獄。"具緣學生至為珍貴。 第二所修法分二：成熟灌頂與解脫教言。前者，具器學生於相應上師前，獻曼茶羅會供及金等，祈請道："弟子於今后三年或五年，懇請傳授一次秘密心滴灌頂教言。"上師答曰："當觀是否具緣。"
བླ་མས་སྐལ་བ་ཡོད་མེད་བརྟག་གོ །ཞེས་བརྗོད་ནས། སློབ་མའི་དད་གུས་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་བརྟག་ཅིང༌། བླ་མས་མཁའ་འགྲོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་ཡིན་མིན་ལུང་བསྟན་དུ་གསོལ། ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་ལ་བརྟག་གོ །དེ་ནས་སྐབས་ལ་བབ་པ་དང༌། སེམས་སྦྱཽང་བདུན་གྱི་དོན་ཁྲིད་རྫོགས་པར་བྱས་ལ་དབང་བསྐུར་ཏེ། རྫོགས་པར་རང་བྱུང་ལས། སྤྲོས་བཅས་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང༌། །ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་མེད་རབ་སྤྲོས་མེད། །དེ་ལྟར་དབང་ནི་བཞི་ཡིས་ཀྱང༌། །དད་ལྡན་རང་རྒྱུད་སྨིན་པར་བྱ། །ཞེས་པ་ལྟར། བཞི་པོ་དེ་ཁྲིགས་ཆགས་སུ་ཞག་རེས་བར་བཅད་ལ་བསྐུར་ཡང་འགལ་བ་མེད་ལ། ལོ་ཟླས་བར་དུ་བཅད་ན་ཤིན་ཏུ་ལེགས་ སོ། །དེ་ཡང་སྤྲོས་བཅས་ཀྱི་དབང་རྡུལ་ཚོན་ལ་བརྟེན་ནས་བསྐུར་ཞིང༌། དེའི་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་྄འབོག་དེ་ནས་སྤྲོས་མེད་མཎྜལ་དང་བུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྐུར་ཞིང་རྩ་རླུང་གི་གདམས་པ་དང་ལུང་འབོག དེ་ནས་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་མེད་བརྡ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྐུར་ཞིང༌། བརྡ་དོན་གྱི་མན་ངག་བསྟན། དེ་ནས་རབ་ཏུ་སྤྲོས་མེད་ཀྱི་དབང་རང་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྐུར་ཞིང༌། མངོན་སུམ་ལུས་ངག་གི་གནད་བསྟན་པའོ། ། གཉིས་པ་གྲོལ་བྱེད་ཀྱི་གདམས་པ་ལ་སྔོན་འགྲོ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་གནད་སྦྱངས་བ། དངོས་གཞི་ངོ་སྤྲད་པ། རྗེས་སྣང་བ་བཞིའི་འཆར་ཚུལ་བསྟན་པ། མཐར་རྟེན་གྱི་མན་ངག་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་ནི་འབྱུང་བཞིའི་སྒྲ་དོན་ལ་བསླབ་པ་དང༌། འཁོར་འདས་རུ་ཤན་འབྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་བསླབ་པ་གཉིས་སྔོན་དུ་སོང་བའམ་མ་སོང་ཀྱང་རུང་སྟེ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྔོན་འགྲོ་རྣལ་དབབ་དང་བཅས་པ་འབྱོངས་བར་སྒོམ་པ་ནི། ཐལ་འགྱུར་ལས། རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་ཀྲུང་རབ་བཅས་ཏེ། །ལུས་སྦྱངས་སེམས་ལ་ཕན་པའོ། །ངག་ནི་ཧཱུཾ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལས། །རྒྱས་གདབ་པ་དང་རྩལ་སྦྱང་དང༌། །མཉེན་བཙལ་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཡིས། །དེ་ལྟར་ངག་སྦྱངས་སེམས་ལ་ཕན། །སེམས་ནི་ཐོག་མར་བྱུང་ས་དང༌། །བར་དུ་གནས་དང་ཐ་མར་འགྲོ། །དེ་ལྟར་གསུམ་ལ་བརྟག་དཔྱད་ནས། །སེམས་སྦྱངས་སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཤེས། །
翻譯如下： 上師說："當觀察是否具緣。"審察學生的信心、精進等法器，並祈請上師請空行母授記是否堪為法器。 然後，時機成熟，傳講並圓滿七種心訓，再授予灌頂。如《圓滿自現》云："有戲論、無戲論，極無戲論、離諸戲論，以如是四灌頂，成熟具信自相續。"此四者若以數日為間隔次第傳授亦無違，若以數月為間隔則極善。 其中，有戲論灌頂依Sand曼茶羅授予，並傳授其誓言律儀。無戲論灌頂依曼茶羅、寶瓶授予，並傳授脈風教言訣竅。極無戲論灌頂依手印授予，展示手印義訣要。離諸戲論灌頂依自心授予，指示身語現前要訣。 第二解脫教言分四：前行修習身語意三門要訣，正行直指本性，後行展示四相顯現，最後傳授四種所依教言。 前行不論是否先學四大聲義及輪涅判別修法，修習身語意三門前行訣竅至純熟：如《頓超》云："安住金剛跏趺坐，修身利益於心性。語唸'吽'字而擴散，磨鍊純熟柔軟道，如是修語利益心。心者初觀何處起，中觀安住何境界，后觀何處而消逝，觀察三時知心要。
སེམས་སྦྱངས་སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཤེས། །ཞེས་པ་དང༌། དེ་ནས་རྣལ་དུ་དབབ་པར་བྱ། ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱས་པས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྡིག་པ་འདག་ཅིང་བར་ཆད་ཞི་བ་དང༌། སྐུ་གསུམ་དུ་གྲོལ་བའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། ། གཉིས་པ་དངོས་གཞི་ངོ་སྤྲད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། ཉམས་བླང་ཁྲེགས་ཆོད་ཐོད་རྒལ་ལོ། །ཚད་ནི་གདེང་བཞིའི་རྣལ་འབྱོར་ ཉིད། །ཅེས་པས། །དང་པོ་ཁྲེགས་ཆོད་ཀྱིས་སེམས་གཞི་མེད་རྩ་བྲལ་ཆེན་པོར་གཏན་ལ་དབབ་ནས། སྣང་སེམས་ཐམས་ཅད་ཡེ་གྲོལ་སོར་གཞག་ཆེན་པོར་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ། ཡི་གེ་མེད་པ་ལས། འཁོར་བའི་ལམ་རྒྱུན་གཅོད་འདོད་པས། །བྱ་བ་བྲལ་བའི་དབྱིངས་སུ་རྫོགས། །མཐའ་དང་བྲལ་བས་དབུས་མི་གནས། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་མཐའ་དང་བྲལ། །ལྷག་མ་མེད་པས་ཆ་ཤས་མིན། །གཅིག་ཏུ་མ་ཡིན་གཉིས་མཐའ་ཟད། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཚིག་གི་གཞི། །སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་སྙིང་པོའི་དོན། །འདི་ཤེས་འཁོར་བའི་ལམ་འགག་གོ །ཞེས་པ་དང༌། སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལས། སྒོམ་མེད་སྒོམ་བྲལ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་གཟུང༌། །འདའ་མེད་བསྲུང་མཚམས་བྲལ་བའི་ཉམས་ལེན་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡེ་གྲོལ་ངང་དངས་སོར་གཞག་ལ་གོམས་པས་གྲོལ་བའི་ཚད་ནི། འཁོར་འདས་གཉིས་ལ་རེ་དོགས་དང་བླང་དོར་མེད་པའི་སེམས་ཉིད། འོད་གསལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་ཐག་ཆོད་ཡིད་ཆེས་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་འབྱུང་ངོ༌། །འདི་ནི་ངོ་བོ་ཀ་དག་གི་གནས་ལུགས་ལྟ་བས་ཐག་བཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གཉིས་པ་ཐོད་རྒལ་ནི་བཞུགས་སྟངས་དང་གཟིགས་སྟངས་བསྟུན་ནས། རླུང་དལ་བར་ཕྱིར་འཕངས་ལ་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བའི་དཀྱིལ་དུ་མ་ཡེངས་པར་བལྟས་པས། ཐོག་མར་དཀར་ཕྲ་ཕྲོ་ལས་རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་དབྱིངས་སྣང་ཐིག་ལེས་བརྒྱན་པ་མཐོང་བ་ནི། རིག་པ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་མཐོང་བས་ཐོག་མའི་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་སྐལ་པ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གསང་བ་སྤྱོད་པ་ས་བོན་གྱི་རྒྱུད་ལས། དབྱིངས་དང་རིག་པའི་ལྟ་སྟངས་ནི། །སྒྲིབ་བྱེད་བྲལ་བས་ནམ་མཁའ་བལྟ། །དབྱིངས་ཀྱི་ནང་དུ་ལུ་གུ་རྒྱུད། །
修心明瞭心之本義。"然後修習入定。 如是修習，能凈除身語意三門惡業，息滅違緣，獲得三身解脫之利益。 第二正行直指本性分二，如《珍珠鬘》云："修習決斷超越頂，四種自信之瑜伽。" 首先以決斷將心安立為無根源、離一切根本之大解脫，一切顯現心性皆修為大解脫任運安住。如《無字》云："欲斷輪迴道，無為界圓滿，離邊不住中，圓滿離諸邊，無餘非區域性，非一二邊盡，不可言說基，離戲究竟義，知此輪迴斷。"又《獅子威力圓滿》云："修無修離修體性持，無越無護持離戒行。" 如是熟習任運安住解脫境界，得解脫標準為：對輪涅二者無希懼取捨之心性，于離戲光明決定信解無變動。此即以證悟本體清凈之見解抉擇，稱為見解抉擇。 第二超越頂者，依座姿視點，緩慢呼氣，專注無雲晴空中，初見微白光點，繼而見到金剛璃璃線與法界光明嚴飾之明點，即見到智慧現前之義，與初始普賢如來同等福分，故稱初始普賢。如《秘密行為種子續》云："法界智慧視，離障觀虛空，界中有璃線，Tiglé莊嚴布，次第應觀想。"
དབྱིངས་ཀྱི་ནང་དུ་ལུ་གུ་རྒྱུད། །རྣམ་པར་གཞག་ཅིང་འབྲལ་མི་བྱ། །འདི་ལྟར་སུ་ཡིས་མཐོང་བའི་མི། །ཐོག་མའི་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང༌། །སྐལ་པ་དག་ནི་མཉམ་པའོ། །ཞེས་སོ། ། གསུམ་པ་སྣང་བ་བཞིའི་འཆར་ཚུལ་ནི་བཞི་ལས། དང་པོ་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་སྣང་བ་ནི། སྙིང་གའི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཁམས་རྣམ་དག་གིས་སྣང་བ་དང་པོ་མཐོང་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། དབྱིངས་སྣང་འཇའ་འོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཐིག་ལེ་ཐིག་ཕྲན་གསུམ་སྦྲེལ་དུ་སྣང་ཞིང༌། རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཇེ་གསལ་བ་སོང་སྟེ། ཐིག་ལེ་སྟོང་པའི་སྒྲོན་མ་ཡང་རེས་སྣང་རེས་མི་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ཉམས་གོང་འཕེལ་གྱི་སྣང་བ་ནི། དེ་ནས་དབྱིངས་འོད་ལྔའི་སྣང་བ་དང༌། ཐིག་ལེ་སྟོང་པའི་སྒྲོན་མ་རྟག་ཏུ་སྣང་ཞིང༌། དབྱིངས་རིག་ཟ་འོག་རིས་སྨིན་མཚམས་ཀྱི་སོར་བཞི་ལས་བྲལ་ཏེ། གྱེན་འགྲེངས་དང་རྩིབས་ཤར་དང༌། ཟླུམ་འཁྲིགས་དང༌། མཆོད་རྟེན་ལྟ་བུ་དང༌། པདྨ་ལྟ་བུ་དང༌། མདའ་དང་མདུང་རྩེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་སྣང་དུས་ཕྱི་མ་མངལ་སྒོ་མི་འགྲིམ་པར་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པར་བགྲོད་ལ་འོད་རེ་ལྡེ་ཙམ་གྲུ་ཆད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་དུས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་ཞིང་ཡུལ་གྲུ་ཙམ་དང་མཐོང་ཚད་ཁྱབ་ཅིང༌། སྣང་བ་དེ་དག་མིག་མངས་རིས་དང༌། ཟ་འོག་བེར་ཁྱིམ་དང༌། མེ་ལོང་རིས་ཀྱི་ནང་ན་ཐིག་ལེ་མང་པོ་མུ་ཁྱུད་དང་བཅས་པ་ནི། བར་དོ་དང་པོ་འདི་ཉིད་དུ་གྲོལ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། དེར་གཏད་སྣང་བ་གོང་འཕེལ་བས། །རང་ངོ་མཐོང་ལས་འདི་ལྟར་རོ། །སྨིན་མཚམས་ལས་ནི་སོར་བཞི་ལས། །བྲལ་བའི་སྐྱེས་བུ་སྐལ་བཟང་བ། །འཁོར་བར་འཇུག་པ་ག་ལ་སྲིད། །གྲུ་ཆད་རྣམ་པར་གང་སྣང་བ། །སྤྲུལ་པའི་ཡོན་ཏན་འདིས་འགྲུབ་བོ། །མཐོང་བའི་ཡུལ་ཙམ་གང་སྣང་བ། ཚོམ་བུ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཚོམ་བུ་ནི་དབྱིངས་སྣང་གི་ཟླུམ་འཁྲིགས་ནང་ན་པདྨ་འདབ་མ་བཞི་བཞིས་བསྐོར་བ་དེ་ལ་ཟེར་རོ། ། གསུམ་བ་རེག་པ་ཚད་ཕེབས་ཀྱི་སྣང་བ་ནི། དེ་ནས་དབྱིངས་སྣང་གིས་ཐམས་ཅད་གང་བའི་དབུས་ན།
在法界中有璃璃線，安住不應離。若有誰見此，與初始普賢，福分同等也。 第三四相顯現方式分四： 一、法性現前相，從見心間凈居尊妙善所化初相開始，於法界光虹中顯現大小中三種相關明點，金剛璃璃線漸顯，明點空燈時現時隱。 二、體驗增上相，此後法界五色光明顯現，明點空燈常現，法界智慧分離眉間四指距離，顯現向上伸展、棱角、圓聚、如寶塔、如蓮花、如箭鏃等形狀。後者不經產門自然化生而行，顯現如光線切斷之相時，亦與之相似，見境遍佈方向及所見，那些顯現於眼瞼紋、眉間穴及鏡中，有眾多明點環繞，即此中有身有解脫力。如彼云："由彼所緣顯增上，見自性故如是也。離眉間四指距離，具緣者豈墮輪迴，顯現切斷相即是，此能成就化身德。所見境界諸顯現，（ཚོམ་བུ，tshom bu，kṣoṃ bu，聚集，聚集）亦復如是。"（ཚོམ་བུ，tshom bu，kṣoṃ bu，聚集，聚集）即法界圓聚中由八瓣蓮花圍繞之處。 三、觸證圓滿相，此後一切充滿法界光明中，大明點中心放射如羯磨金剛杵般五色璃璃線，遍佈三千大千世界，猶如明點滿佈。外法界與內明點無別，一切顯現無不是自性光明游舞，即名光明普照，亦即入定現前智慧。 四、究竟光明相，彼中央明點收攝一切法界，猶如虛空融入虛空般，外顯萬法皆為光明游舞，內證心性本來清凈，二者無別，名雙運智慧，此時已斷除一切邊執，如《秘密藏》云："得彼相時，五根所緣，自然解脫。"
དེ་ནས་དབྱིངས་སྣང་གིས་ཐམས་ཅད་གང་བའི་དབུས་ན། ཐིག་ལེ་རྣམས་མུ་ཁྱུད་ལྔ་ལྡན་གྱི་ར་བས་བསྐོར་ཞིང༌། དབུས་ན་དང་པོ་ལྷའི་གཙུག་ཏོར་ནས་དབུ་ཕྱེད་དང༌། རིལ་པོ་ནས་སྐུ་སྟོད་ལ་སོགས་པ་ནས་ཡབ་ཡུམ་ལྔ་ལྔས་བསྐོར་བའི་བར་དུ་སྣང་ཞིང༌། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཡང་རི་བྲག་ཐམས་ཅད་ལ་ཟང་ཐལ་ཞིང་སྨྱོན་པ་ལྟར་ཉམ་ང་དང་བག་ཚ་མེད་པས་རྒྱུ་ལ་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འགྲུབ་ཅིང་ལུས་འོད་དུ་ཡོད་པ་སྟེ། སྐུ་གདུང་འབར་བ་ལས། གང་གིས་འོད་ལ་སུ་གོམས་པ། །རང་གིས་མཐོང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ། །ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང༌། །འབྱུང་བཞིའི་སྣང་བ་རང་ནུབ་སྟེ། །རིམ་གྱིས་ཁ་དོག་ལྔ་ལ་སྤྱོད། ། འོད་དག་འབྲལ་བ་མེད་པའི་རྟགས། །གཞན་གྱིས་མཐོང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ དུ། །སྨྱོན་པ་བཞིན་ཏེ་ཐོགས་མེད་པར། །རི་བྲག་རྣམས་ལ་ཟང་ཐལ་དང༌། ། དེ་བཞིན་ས་འོག་འཛུལ་བར་ནུས། །ཆུ་རྣམས་ལ་ཡང་བྱིང་བ་མེད། །ཅེས་ སོ། །དེ་ཡང་དང་པོར་ལུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་མཐོང་བ་ལས་འོད་གསལ་དུ་དེངས་ཏེ་རླུང་གི་རྒྱུ་བ་ཟད་ནས། ས་རྡོའི་སྣང་བ་ལ་རིག་པ་གཏད་པ་ཙམ་གྱིས་ཞུ་ནུས་པ་དང༌། བེམས་པོ་ལ་གཏད་པས་འགུལ་བ་དང་སྐད་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འོང་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཐད་ཀའི་དངོས་སྣང་འགགས་པ་དང༌། །ས་རྡོའི་སྣང་བ་ཞུ་བ་དང༌། །རང་ཤེས་ཅི་ལའང་ཚུད་པ་དང༌། །དེ་ཚུད་བེམས་པོ་འགུལ་བ་དང༌། །རླུང་གི་རྒྱུ་བའི་ཚད་ཟིན་དང༌། །ལུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་མཐོང་བ་དང༌། །ཅིར་སྣང་གཟུགས་སྐུར་རྫོགས་པ་དང༌། །དེ་ལ་ཡབ་ཡུམ་འཁྲིལ་བ་དང༌། །ཀུན་ཀྱང་མུ་ཁྱུད་ཟླུམ་པོ་ལ། །རྣལ་འབྱོར་ལུས་ཀྱང་འོད་གསལ་ ཏེ། །འགྲོ་དང་འོང་དང་འདུག་པར་སྣང༌། །ཐམས་ཅད་རིག་པ་ཚད་ཕེབས་ སོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་དང་པོ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་རགས་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་དུས་སུ་ནང་གི་རླུང་སེམས་ཚད་ལ་ཕེབས་པས། རླུང་གི་ཡོན་ཏན་རྫུ་འཕྲུལ་མང་པོ་འགྲུབ་ཅིང༌། སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་གང་ལའང་རིག་པ་ཚུད་པའི་རྟགས། འགུལ་བ་དང་སྐད་འབྱིན་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང༌།
此後法界光明充滿一切中央，明點由具五柱之基座所圍繞，中央先從天尊頂至頭頂，或從整體至上身等，顯現由五對佛父母圍繞，瑜伽士亦於一切山崖自在漫步，如狂者般無懼無恥而行，成就天眼、神通等功德，身處光明中。如《舍利燃燒經》云："誰于光明若習熟，自見境界中，地水火風四大相自滅，漸趨五色境，光明不離相。他見境界中，如狂無礙，于諸山崖自在行，亦能入于地下，于諸水中亦無沉。" 最初見身體微塵，從光明升起，風的流動止息。于土石顯現，僅以智慧專注便能融解，專注無情便能運動發聲等。如《頓超》云："前方實相滅，土石相融解，自識融一切，彼融無情動，風流至其量，見身微塵相，顯現皆圓佛身，佛父母擁抱，一切融圓圈，瑜伽士亦光明，顯行來住去，一切智慧圓滿。" 最初，內外二者一切粗相盡時，內在風心至其量，成就風之多種神變功德。於心得自在故，智慧融入一切之相，動及出聲，無煩惱，顯現離垢，即是三摩地及智慧圓滿無礙。如是即名觸證圓滿之相。 第四究竟光明相，彼法界光明中央，大明點融攝一切，猶如虛空融入虛空，此時一切實相現為自性光明游舞，即是雙運智慧，亦名染凈平等之究竟光明。如《秘密藏》云："得此相時，依五根所緣，自然解脫，一切執著邊皆滅。"此四相漸次現前，初始為有相瑜伽行境界，后成無相瑜伽行之境界。 第二正行修法分三：一事前應做之事，如前供曼茶羅等。二正行修法，于靜處結全跏坐，身坦然安住，調息等，入定以五種圓滿而修。所謂五種圓滿，如《大圓滿根本續》云："生圓滿及持明圓滿，一切天尊三昧耶圓滿，智慧圓滿誓言圓滿，所修一切皆圓滿。"
འགུལ་བ་དང་སྐད་འབྱིན་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང༌། ཟས་གོས་མི་དགོས་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ༌། །དེའི་དུས་རྡུལ་ཕྲན་མཐོང་བའོ། །དེ་ནས་ལུས་འོད་དུ་གྲོལ་བ་དང༌། ཕྱི་ཞིང་ཁམས་སུ་གསལ་བས་རགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་དེ། ལོངས་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་རང་སྣང་བའོ། །འདིའི་དུས་སུ་འོད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་ཨཿའི་མཚན་མ་སྙིང་དབུས་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གནས་པའི་གདངས་སུ་དུང་ཁང་ཁྲོ་བོར་གསལ་ཞིང༌། ལུས་ཀྱི་བ་སྦུའི་ཚད་དང་མཉམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་བརྗོད་ལས་འདས་པ་གསལ་ཞིང༌། ལག་པའི་སོར་མོ་ལ་འོད་ལྔའི་ཕྲེང་བས་འཁྲིགས་པའི་སྙིང་ཀ་ནས་བར་སྣང་གི་འོད་ཀྱི་སྐར་ཁུང་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུའི་ཐུགས་ཀ་རྣམས་ནས། འོད་ཟེར་ལྔའི་ཐག་པ་བྱུང་བས་འབྲེལ་བར་སྣང་ཞིང༌། རང་གི་སྨིན་མཚམས་ནས་འོད་ཟེར་འདོམ་གང་བས་བརྒྱན་པ་ལ། སྤྱི་གཙུག་ནས་ཡར་ཐེག་ལེ་བརྩེགས་མ་ལྔའམ་དགུ་འཆར་ཏེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཚད་ཕེབས་ལུས་ཀྱང་འདི་བཞིན་གྱུར། །སོ་སོའི་ལུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་ལས། །བར་སྣང་འོད་ཀྱི་སྐར་ཁུང་སྣང༌། །དེ་ལས་འོད་ཟེར་ལྕགས་ཀྱུའི་དབྱིབས། །འཁྲིལ་ཞིང་ལྡེམ་པའི་སྣང་བ་འཛིན། །ལུས་ཀྱི་རྡོས་པར་རང་འགགས་ནས། །ཟང་ཐལ་དྲི་མེད་འོད་ཀྱི་ལུས། །དབུས་ན་ཨ་ཡི་མཚན་མ་ཅན། །མཛོད་སྤུའི་འོད་ཟེར་འདོམ་གང་ཚད། །ཐོར་ཚུགས་རླུང་གིས་འདེགས་པར་སྣང༌། །ཞི་སྐུ་ལག་པའི་སོར་མོ་ལ། །འོད་ཀྱི་ཕྲེང་བ་རྣམ་པར་འཁྲིགས། །སྒྲ་མེད་སེམས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་སྟེ། །མགོ་བོ་ཐོད་པའི་གཞལ་ཡས་ལས། ཧེ་རུ་ཀ་རྣམས་མངོན་པར་འབྱུང༌། །འདི་དུས་རང་ལུས་ཚད་ལ་ ཕེབས། །ཟང་ཐལ་སྐུ་གསུམ་གཅིག་འདྲིལ་བའོ། །ཞེས་སོ། །ཐོར་ཚུགས་ནི་གཙུག་ཏོར་ཡིན་ལ། རླུང་གིས་འདེགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་དབྱིངས་སུ་འཁྱིལ་པ་ལྟར་མི་མངོན་པ་སྟེ། དེས་མཚོན་ནས་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་འབར་བའི་ལོངས་སྐུ་འགྲུབ་པའི་དུས་སོ། ། བཞི་པ་ཆོས་ཉིད་ཟད་པའི་སྣང་བ་ནི། དེ་ནས་རྡོས་བཅས་ཀྱི་ལུས་དང༌། ཕྱིའི་སྣང་བ་རང་ཟད་ནས་ལོངས་སྐུར་གྲོལ།
此時出現運動、出聲、無煩惱、無需衣食等相。此時可見微塵相。然後身解脫為光，外界凈土明現無粗相，顯現報身剎土。此時光身中央心間Ā字相於壇城中安住，于其音中虹光金剛怒尊明現，身量與毛孔數等，顯現不可言說佛剎土。手指端纏繞五色光鬘，從心間至虛空界光明星孔及諸佛身心間，出現五色光線繩索相連。眉間出現一肘量光芒莊嚴，頂上出現五層或九層明點。 如《頓超》云："量圓滿身亦如是，各自身體微塵中，顯現虛空界光明星孔，從中出現鐵鉤狀光芒，盤旋閃耀持明相，身體消融于塵垢中，自在無垢光明身，中央具Ā字相，眉間光芒一肘量，風力托起寶冠相，寂身手指端，纏繞光明鬘，無聲意樂行，頭頂無量宮，明現諸大勇識，此時自身量圓滿，自在三身融一體。" 寶冠即頂髻，風力托起表智慧風於法界盤旋不可見。由此象徵一切相好莊嚴圓滿熾燃之報身成就時。 第四法性盡相：此後有垢身及外顯相自盡，解脫為報身。
ཕྱིའི་སྣང་བ་རང་ཟད་ནས་ལོངས་སྐུར་གྲོལ། རླུང་ཟད་པས་སེམས་ཟད་དེ་རྟོག་ཚོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གྲོལ། གདེང་བཞིས་ཚད་དུ་ཕྱིན་ཏེ་འཁོར་བ་མྱང་འདས་སུ་གྲོལ་བའོ། །གདེང་བཞི་ནི། །དེའི་ཚེ་ཡར་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་ཀྱིས་དོགས་པ་དང༌། ཐོབ་ཏུ་རེ་བ་གཉིས། མར་འཁོར་བར་འཁོར་གྱི་དོགས་པ་དང་མི་འཁོར་དུ་རེ་བ་གཉིས་ཏེ་བཞི་པོ་ལས་གྲོལ་བའོ། །དེའི་ཚེ་སོར་མོ་ཙམ་འོད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཀྲ་ལམ་མེ་བ་སྣང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྟེན་དེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་འདོད་ན། སོར་མོ་ལ་རིག་པ་གཏད་པས་ལུས་དང་ཕྱིའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟར་སྣང་བ་ལ་ངོ་བོ་མེད་པར་རང་ལོག་ནས་བསྐལ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་བཞུགས་ནས་དབང་རྣམ་པར་གཉིས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དབྱིངས་སུ་གྲོལ་བའི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་དང་བི་མ་ལ་བཞིན་དུ་འཕོ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུར་བཞེངས་ པའོ། །དབང་གཉིས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇུག་པའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་སྤྲུལ་པ་སྐད་ཅིག་གིས་སྟོན་པ་དང༌། དེའི་སེམས་ཅན་སུམ་སྟོང་ལ་རིག་པ་བཅུག་པས། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་གྲོལ་བར་ནུས་པའོ། །འཇུག་པ་ལ་དབང་བ་ནི། བེམས་པོ་ལ་རིག་པ་བཅུག་པས་འགུལ་བ་དང་སྐད་འབྱིན་པར་ནུས་ཏེ། པདྨ་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་སྒྲོགས་ཤིང༌། རྫུ་འཕྲུལ་དང་འོད་འགྱེད་པས་འགྲོ་བ་འདུལ་བའོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་དེས་སེམས་ཅན་གྱྀ་དོན་མི་བྱཻད་ན། ལག་སོར་གྱི་འོད་ལ་མ་གཏད་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་ན་བུན་དབྱིངས་སུ་ཡལ་བ་ལྟར་ཕྱིར་སྣང་གི་འོད་ལུས་དེ་ཡང་ནང་དབྱིངས་སུ་ཡལ་ནས། ཀ་དག་གི་ས་ལ་རྟག་ཏུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་བཞུགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་སྲས་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལས། ནང་ལུས་ཟད་པའི་སར་ཕྱིན་ཚེ། སོར་མོ་ལ་སོགས་དེ་བཞིན་སྣང༌། །འདི་གཏད་འབྱུང་བ་རང་དེངས་སུ། །སྐྱེ་དང་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས། །ཆོས་ཀུན་ཟད་པས་རང་ས་ལ། །ཅི་ཡང་འཛིན་པ་མེད་པར་ནི། །གནས་པ་ཡིན་ནོ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། །འདི་ནི་འཇུག་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་དབང༌། །
外顯相自盡，解脫為報身。風盡故心盡，解脫了分別聚集的煩惱。四種自信圓滿，解脫輪迴涅槃。四種自信即：彼時上無獲得佛果之疑慮和希冀獲得之二者，下無墮輪迴之疑慮和希冀不墮之二者，從此四者解脫。 彼時僅一指端顯現燦爛光相，若欲以此身相之依止利益眾生，則專注于指端，身及外顯一切相猶如水中月影顯現而無自性，自然消隱，住至劫末眾生未盡，以生與入二種自在事業，令眾生解脫於法界。如大師蓮花生大士和毗摩羅即立於大遷移之身。二種自在即生與入。生自在者，能剎那示現調伏何者之化身，並將智慧融入彼等三千眾生，令其剎那解脫。入自在者，將智慧融入無情，能使其動及出聲，如蓮花、如意樹等出聲說法，並放光、示現神變調伏眾生。 若不欲以此依止利益眾生，則不專注于手指之光，剎那間如雲消融于虛空，彼外顯光身亦消融于內在法界，常住于本然具足的法性地中。如《佛子行一乘續》云："內身盡處至，指端等如是顯現，專注此則諸界自升，以生與入差別力，諸法盡故於自地，任何執著皆無有，安住故即化身，此乃入之勢力自在。"
འདི་ནི་འཇུག་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་དབང༌། །སྐྱེ་བའི་རང་དབང་སུས་ཐོབ་པ། །དེ་ཡང་དེ་ལ་གཏན་ནས་ནི། །ཡང་དུས་འདི་ལྟར་བྱས་པ་ན། །སྣང་བའི་རང་སྒྲ་སིལ་སྐད་དེ། །མངོན་དུ་ལོག་ནས་འཁྲུལ་བར་སྣང༌། །འདིས་ནི་སེམས་ཅན་དོན་ཀུན་བྱེད། །རིག་པ་མཉམ་པར་གཅིག་པའི་ཕྱིར། །སྟོང་ཕྲག་གསུམ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱིས། །འཕོ་བ་ཆེན་པོ་འདིས་འགྲུབ་བོ། །དེ་བཞིན་རིམ་དང་ཅིག་ཆར་གྱིས། །ལུས་ནི་འདི་ཡིས་འགྲུབ་པ་ཡིན། །དེ་ཀུན་ལུས་ཟད་ཚད་ལས་གྲོལ། །འདི་ཀུན་ངེས་པའི་འབྲས་བུ་ནི། །ས་མཆོག་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་འགྲུབ། །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དང༌། ཉམས་གོང་འཕེལ་གྱི་དུས་རིག་གདངས་རྣམ་པ་གཉིས་ལམ་དུ་བྱས་པས་སྤྲུལ་སྐུ་ལམ་དུ་བྱེད་པའོ། །རིག་པ་ཚད་ཕེབས་ཀྱི་དུས་སུ་ཚོམ་བུའི་སྣང་བ་ལ་སྤྱོད་པས་ལོངས་སྐུ་ལམ་དུ་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཟད་པའི་དུས་སུ་སྟོང་ཉིད་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པས་ཆོས་སྐུ་ལམ་དུ་བྱེད་པའོ། །ལམ་དུ་སྐུ་གསུམ་བྱས་པས་འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་དབྱིངས་སུ་གཅིག་པར་འགྲུབ་པར་སྟེ། སྐུ་གསུམ་ལ་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ནས་ཁམས་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སོང་བས། གསང་སྔགས་འབྲས་བུ་ལམ་དུ་བྱེད་པར་འཐད་དོ། །བསྟན་པ་གསུམ་ལས་སྤྲུལ་སྐུ་སྤང་བླང་དང་བཅས་པས་ཕྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ། ལོངས་སྐུ་རོ་མཉམ་དུ་སྤྱོད་པ་གསང་སྔགས་ནང༌། ཆོས་སྐུ་ལྷུན་གྲུབ་ལ་སྤྱོད་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལས། ཆོས་སྐུའི་བསྟན་པ་ད་ལྟ་ཉིད་ནས་སྐུ་གསུམ་རང་ཆས་སུ། ཡོད་པ་ལ་གཞི་བྱས་ནས། འོད་གསལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་བསྒོམས་པས་ཡིན་ལུགས་དྲི་བྲལ་དུ་ཕྱིན་པས་འབྲས་བུ་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པར་ཚེ་གཅིག་གིས་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ཐིག་པ་ཀུན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱའོ།། །། བཞི་པ་མཐའ་རྟེན་གྱི་མན་ངག་ལ་བཞི་སྟེ། མི་འགུལ་བ་གསུམ་ལ་གཞི་བཅའ་བ། སྡོད་པ་གསུམ་གྱིས་ཚད་གཟུང་བ། ཐོབ་པ་གསུམ་གྱིས་གཟེར་གདབ་པ། གདེང་བཞིས་གྲོལ་ཚད་གཟུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། ལུས་བཞུགས་སྟངས་ལས་མི་འགུལ་བ།
這是以入的勢力而自在。誰獲得生的自在，則于彼處永遠如此行持時，顯現自聲鈴響，隱沒後顯現迷亂。以此利益一切眾生，因為智慧平等為一故，三千眾生以此大遷移成就。如是以次第和頓超，此身得以成就。彼一切身盡解脫，此一切決定果，成就最勝壇城大曼荼羅。 此外，於法性現前和體驗增上時，以智慧音聲二相作為道，而修化身道。于智慧量圓滿時，以行持等分顯現而修報身道。於法性窮盡時，以超越空性所緣而修法身道。以三身作為道故，果三身融一於法界而成就。離一切障礙三身之垢染，彼界自成菩提，故密咒果作為道是應理的。 從三種教法中，化身具取捨故外三藏，報身平等而行故內密咒，法身任運而行故金剛心要。法身教法以現在即具三身為基礎，修習光明智慧之道，盡其所是離垢，果位法界與智慧無合離，一生清凈故，光明金剛心要之教超勝一切。 第四究竟要訣分四：依三不動建立基礎，以三種住持測量，以三得加持，以四自信測量解脫量。 第一，身不離座姿不動，
དང་པོ་ནི། ལུས་བཞུགས་སྟངས་ལས་མི་འགུལ་བ། མིག་གཟིགས་སྟངས་ལས་མི་འགུལ་བ། རིག་པ་དབྱིངས་སྣང་ལས་མི་འགུལ་བ་སྟེ། གནད་གཅུན་པས་ཡེ་ཤེས་འཆར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། མངོན་སུམ་དོན་ལ་བལྟ་བའི་ཕྱིར། །ལུས་ངག་ཡིད་ནི་རབ་ཏུ་བཅུན། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཚེ་སྒྲོན་མ་བཞིའི་དོན་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། སྙིང་ཀའི་འོད་གསལ་གྱི་གདངས་ལས་མིག་རྒྱང་ཞགས་ཆུའི་སྒྲོན་མ་གཟིགས་སྟངས་གསུམ་གང་རུང་ལས་མི་འགུལ་བས། དབྱིངས་རྣམ་དག་གི་སྒྲོན་མ་འཇའ་འམ་ན་རོ་ལྟ་བུའི་ནང་དུ་རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་དང༌། ཐིག་ལེ་སྟོང་པའི་སྒྲོན་མ་འོད་དམར་སེར་མུ་ཁྱུད་ལྔ་པ་མཐེ་བོང་ཙམ་ལས་ཆེར་གྲངས་གཅིག་དང་གཉིས་ལས་མང་དུ་མཆེད་པ་ལ་གཏད་ནས་བློ་གང་དུ་ཡང་མི་འཛིན་ལ་མ་ཡེངས་པ་ཅེ་རེ་བལྟས་པས། ཤེས་རབ་རང་བྱུང་གི་སྒྲོན་མ་ཁོང་ནས་འཆར་ཏེ། གསལ་སྟོང་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནང་ནས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩལ་སྔོན་བས་རྒྱས་པ་འཕྲལ་ལ་སྐྱེས་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་ལ་དབང་བསྒྱུར་པའི་རང་བཞིན་དྲི་མ་མེད་པ་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་འཆར་ཏེ། ནང་གསལ་ཞི་ལྷག་གི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཕྱིར་འབྱེད་ལྷག་མཐོང་གི་རྩ་ལག་གཉིས་ཀྱིས། ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་འདག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་གནས་ལ་མི་རྟོག་པའི་ཆ་དེ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའི་རྩལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་དང་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཉམས་དང་བཅས་པའོ། །གསལ་དངས་ཕྱེད་ལ་རིག་ཅིང་མི་འཕྲོས་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་ངོ༌། །དེའི་རྩལ་ལས། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའོ། །ཚུལ་འདི་ཉམས་ལེན་གྱི་མཐིལ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་གཅེས་སོ། །དེ་མ་ཤེས་པར་ཁ་གནམ་ལ་བགྲད་ནས་མིག་འོད་ལ་བལྟས་ཀྱང་ཆོད་ཅི་ཡང་མེད་དེ། ཉམས་ལེན་ངོ་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཕྱི་སྣང་བའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས། ནང་རིག་པའི་འོད་གསལ་འཆར་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བའི་ལུགས་སོ། །
首先，身不離座姿不動，眼不離觀視方式不動，覺性不離法界顯現不動。要點在於緊縮，智慧即顯現。如彼云："為現前觀察實義故，身語意極為緊縮。" 爾時行持四燈之義，即從心間明光音中不離眼如套索水燈的三種觀視方式任一，觀想清凈法界燈如虹或熊膽內有金剛鬘和明點。空燈赤黃色五股纏繞大如拇指，從一或二增至多數。專注於此而心不住于任何處且不散亂，專一觀視。自生般若燈從內而顯，明空無分別智從內散發，離諸戲論，般若力用瞬間生起，勝於以往，具有無垢任運辨析教義之自性，大智慧顯現。內明止觀智慧與外析觀超越支二者，能凈化煩惱及習氣。 其中，安住不思維之分即奢摩他智慧，其力用具足三摩地、五眼、神通、樂明無分別等體驗。明顯辨析且專注不散亂即毗缽舍那。從其力用中，生起辨析教義之智慧及一切五眼神通。此理是修習之要訣，務必了知。不知此而仰望虛空，觀想光明亦無任何決斷，因為不知真實修法故。外依顯現之方便，內顯覺性光明，此乃瑜伽士之理趣。
ནང་རིག་པའི་འོད་གསལ་འཆར་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བའི་ལུགས་སོ། ། སྒོམ་དུས་བྱིང་རྒོད་དང་རེ་དོགས་མེད་པས་གསལ་དྭངས་ཕྱེད་པའི་ངང་ལ་གནས་པ་མཐིལ་ཡིན་པས་གལ་ཆེའོ། །དེ་ཡང་ལུས་མི་འགུལ་བས་མིག་མི་འགུལ། དེས་དབྱིངས་ཀྱི་ལུ་གུ་རྒྱུད་མི་འགུལ། དེ་ཡི་ངང་ལ་གནས་པས་ཡེ་ཤེས་མི་གཡོ་བའི་ངང་དུ་སེམས་འགགས་ནས། ཆོས་སྐུ་འོད་གསལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། ། གཉིས་པ་སྡོད་པ་གསུམ་གྱིས་ཚད་གཟུང་བ་ནི། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་སྟོང་རྩ་བྲལ་དུ་ཤེས་ནས་ཁྲེགས་ཆོད་ཀྱི་ངང་ལས་ཐོད་རྒལ་བསྒོམས་པས་ཕྱིའི་སྣང་བ་སྡོད་པས་རྐྱེན་ངན་གྲོགས་སུ་འཆར་བ། ནང་ཕུང་པོ་སྡོད་པས་འདུག་སྟངས་ལ་རྒྱུན་དུ་གནས་པ། གསང་བ་རླུང་སེམས་སྡོད་པས་རླུང་སེམས་རང་འགག་ལ་སོང་བའོ། །དེའང་ཐལ་འགྱུར་ལས། སྡོད་པ་གསུམ་གྱིས་ཚད་བཟུང་བའོ། །ཞེས་སོ། །འདིའི་དུས་སུ་རྨི་ལམ་དང་གཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་སྦྱང་བའི་གདམས་པ་ཉམས་སུ་བླངས་པས། དང་པོ་དགེ་བར་རྨི། བར་དུ་རྨི་ལམ་དུ་ཤེས་ནས་བདེན་མེད་དུ་སྦྱོང༌། ཐ་མར་དབྱིངས་སུ་ནུབ་ནས་མི་རྨི་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་ཐོབ་པ་གསུམ་གྱིས་གཟེར་གདབ་པ་ནི་དེ་ལྟར་གོམས་པས་ཕྱི་སྣང་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ནང་རྐྱེན་ཞིང་ཁམས་སུ་གྲོལ། ནང་སྒྱུ་ལུས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ཕུང་པོ་འོད་གསལ་དུ་གྲོལ། གསང་བ་རླུང་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ཀུན་རྟོག་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པ་སྟེ། རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འགྲུབ་པའོ། །བཞི་པ་གདེང་བཞིས་གྲོལ་ཚད་བསྟན་པ་ནི། འཁོར་འདས་གཉིས་ལ་རེ་བ་དང་དོགས་པ་གཉིས་གཉིས་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ། ཚད་ནི་གདེང་བཞིའི་རྣལ་འབྱོར་ཉིད། །ཅེས་ལྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། སྤྱི་དོན་གསུམ་པ་འབྲས་བུ་གྲོལ་ས་བསྟན་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རབ་ཚེ་འདི། འབྲིང་བར་དོ། ཐ་མ་རང་བཞིན་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་ནས་གྲོལ་བར། དང་པོ་ནི། སྣང་བ་བཞི་མཐར་ཕྱིན་ནས་གདོད་མའི་སར་གྲོལ་ཏེ། དེའང་བརྩོན་འགྲུས་རབ་ལོ་གསུམ། འབྲིང་ལྔ།
內顯覺性光明乃瑜伽士之理趣。修習時無昏沉掉舉及希疑，安住于明澄辨析中，這一點至關重要。其中，身不動故眼不動，眼不動故法界明點鬘不動，安住于彼中故智慧不動，心止息于不動中，安住於法身光明智慧中。 第二以三種住持測量：了知內外一切法本空離根本，于決斷之中頓超修習。外住持現象故，諸惡緣顯現為助伴；內住持蘊故，經常安住于座姿中；密住持風心故，風心自止息。如《瑜伽部》云："以三種住持測量。" 此時修習凈化夢與睡眠習氣之教言，初則善夢，中則于夢中知夢而修無實，終則溶入法界而不夢。 第三以三得加持：如是習故，于外現象得自在，內在依處世界解脫；于內幻身得自在，蘊解脫于光明；於密風心得自在，一切分別融入法界。成就無量三摩地與神通等。 第四以四自信示量解脫：即從對輪迴涅槃二者之希望與懷疑二二中解脫。其量即是四自信之瑜伽。如前五處已說。 總義第三示果位解脫處分三：最上者此生，中等者中陰，下者從自性化身剎土解脫。 初者，四想圓滿已解脫于本初之地。又精進上者三年，中等五年，
དེའང་བརྩོན་འགྲུས་རབ་ལོ་གསུམ། འབྲིང་ལྔ། ཐ་མ་བདུན་ན་ནང་དབྱིངས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །དེའང་རིག་པའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པས། ཐ་སྙད་ཚིག་གི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ངང་དུ་རྫོགས་ནས་ཟད་པའི་ས་ལ་སྤྲོས་པ་ཆོད་ནས་དབྱིངས་སུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ཉིད་དེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཡང་དག་ཆོས་ཉིད་སྒྲ་ལས་ཐལ། །རང་གི་ངོ་བོ་ཡི་གེ་མེད། ། རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་འོད་འབར། །ཆོས་ཉིད་དག་པའི་བཀྲ་ཤིས་མཛེས། །ལྟ་བར་འཇིགས་བྲལ་སེང་རྩལ་རྫོགས། །རང་རིག་སྨིན་པས་རྫོགས་རང་བྱུང༌། ། ལུ་གུ་རྒྱུད་འབྲེལ་མུ་ཏིག་ཕྲེང༌། །ཉམས་ཀྱི་སྣང་བ་ནོར་ཕྲ་བཀོད། །རང་སྣང་སྟོན་པས་སྙིང་མེ་ལོང༌། །གོ་ལས་རང་ཆོད་ཐུག་མེ་ལོང༌། །གཞན་ལས་མ་བྱུང་རང་ཤར་ཉིད། །རང་བྱུང་ཡིན་པས་རང་གྲོལ་ལ། །དབྱིངས་སུ་གཅིག་པས་ཀློང་ཡངས་དྲུང༌། །ཡོན་ཏན་རྫོགས་པས་རིན་ཆེན་སྤུངས། །རང་རིག་བསྟན་པས་ངོ་སྤྲོད་སྤྲས། །སྣང་བ་དག་པས་ཉི་ཟླ་སྦྱོར། །རིག་པ་སྨིན་ཕྱིར་སྐུ་གདུང་འབར། །འདི་དག་རྣམས་ཀྱང་གཞི་ལས་ཤར། །འདི་ལྟར་ཆོས་ཉིད་བརྗོད་མེད་ལས། །ཐ་སྙད་ཚིག་གི་གཞི་མར་ཤར། །ཚིག་བརྗོད་རིམ་པ་རྣམ་དག་པས། །ད་ལྟར་བརྗོད་མེད་ངང་ལ་གནས། །དེ་ཕྱིར་ཚིག་མཐའ་ཟད་པའོ། ། ཞེས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པ་ལའང་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ད་ལྟ་རང་བཞིན་གྱིས་བར་དོར་གོམས་པ་རྡོས་བཅས་ཟད་དུས་ནང་གི་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་ཅི་ཡིན་པ་འཆར་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ལུ་གུ་རྒྱུད་ལ་སུ་གོམས་པ། རིག་པའི་ངོ་བོ་སྲང་ལ་ཐེབས། དེ་ཡི་འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་ལ། ། འདི་ཉིད་རྣམས་ནི་རང་རིག་པས། །རང་བཞིན་གནས་པའི་བར་མ་དོར། །འདི་རྣམས་གོམས་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི། །འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་རང་དེངས་སུ། །འགྱུར་བ་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཅེས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། རང་བཞིན་གྱི་བར་དོར་གདམས་པའི་དོན་ལ་ཐོས་པས་ཤན་དབྱེ། བསམ་པས་སྒྲོ་འདོགས་གཅད་སྒོམ་པས་གནད་དུ་བསྣུན་ནས།
又精進上者三年，中等五年，下等七年，即可游于內在法界法性任運大成就中。 獲得大覺性續的自在，世俗語言之續亦于其中圓滿窮盡，於戲論窮盡之地決斷，以法界趣入之理。如《瑜伽部》云："真實法性超言詞，自性離諸文字相，自證智慧燈光熾，法性清凈吉祥妙。見解離怖獅子力，自證成熟圓滿起，明點鬘連珍珠串，體驗顯現珠寶嚴。自顯講說心明鏡，自斷頓超鏡面明。不從他生唯自顯，本來自在故自脫，與法界一味虛空廣，功德圓滿寶聚積，顯示自證作介紹，顯現清凈日月合，覺性成熟身舍利。此等諸法從基現，如是法性離言說，世俗語言基母現，語言次第皆清凈，當下安住離言中，是故語言邊際盡。" 瑜伽士亦當于覺性中證悟。現在，自性中陰串習具足窮盡時，內在法界與智慧真實顯現，即是法性。如《日月合璧經》云："于明點鬘誰若習，覺性本質稱量稱，彼之果即三身也。此等皆由自證智，自性安住于中陰，修習此等諸士夫，諸蘊自然趨自界，於此應無絲毫疑。" 第二，于自性中陰教言義，以聞慧分辨，以思慧斷除增益，以修慧擊中要點，
བསམ་པས་སྒྲོ་འདོགས་གཅད་སྒོམ་པས་གནད་དུ་བསྣུན་ནས། འཆི་ཁའི་བར་དོ་ལ་སྒེག་མོ་མེ་ལོང་ལ་ལྟ་བ་ལྟར་གསལ་གདབ་སྟེ། བླ་མའམ་རྡོ་རྗེ་མཆེད་ལྕམ་དམ་ཚིག་གཙང་མས་བར་དོར་འཆར་བའི་གདམས་ངག་རྣ་བར་ཐོས་པར་གདབ་བོ། །རང་ལ་གསལ་པོ་ཡོད་ན་དེས་ཆོག་པས་འབྱུང་བ་སྡུད་དུས། ཁབ་མིག་ཏུ་སྐུད་པ་འཛུད་པ་ལྟར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ཡེངས་པར་གདམས་པ་དྲན་པར་བྱས་ཏེ། བཞུགས་སྟངས་གང་རུང་བཅས་ལ། མིག་འོད་སྣང་ལ་ལྟ་ཞིང་རིག་པ་སྟོང་གསལ་ལ་བཞག་པས། ད་ལྟའི་འོད་གསལ་སྐྱེལ་མ་ལྟ་བུ་དང༌། བར་དོའི་རང་སྣང་སུན་མ་ལྟ་བུ་གཉིས་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཉི་མ་ནུབ་པ་དང༌། ཟླ་བ་ཤར་བ་དུས་མཉམ་པ་ལྟར་འཕྲད་དེ་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང༌། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ས་ནི་ས་ལ་རང་ཐིམ་ནས། །ལུས་ནི་ལྕི་ཞིང་ཟས་མི་ལེན། །ལྡང་དང་འགྲོ་བའི་སྟོབས་ཀུན་ཟད། །ཆུ་ནི་ཆུ་ལ་ཐིམ་པའི་ཚེ། ཁ་ཆུ་སྣ་ཆུ་འཛག་པར་བྱེད། །དེ་བཞིན་མེ་ལ་མེ་ཐིམ་པས། ཁ་སྣ་དག་ནི་རབ་ཏུ་སྐམ། །ལུས་ཀྱི་མཐའ་ཡི་དྲོད་རྣམ་འཆོར། །དེ་བཞིན་རླུང་ལ་རླུང་ཐིམ་པས། ། དབུགས་ནི་ངར་ངར་ཡན་ལག་གཡོབ། །མིག་ཀྱང་གྱེན་ལ་ལྡོག་པར་འོང༌། ། རྟགས་ནི་སུ་ལ་བྱུང་བ་དེ། །ངེས་པར་ཕ་རོལ་འགྲོ་བས་ན། །དེ་ཚེ་བླ་མའི་མན་ངག་རྣམས། །རང་གི་རྒྱུད་ལ་འདྲིས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་ནས་རླུང་རྣམ་ཤེས་ལ་ཐིམ་པས། ཕྱི་ནང་གི་དབུགས་ཆད་དེ་དར་ཅིག་བརྒྱལ་བ་ལས། རྣམ་ཤེས་ནམ་མཁར་ཐིམ་སྟེ་རྟོག་མེད་ནམ་མཁའ་འདྲ་བའི་ངང་ལ་དར་ཅིག་གནས་ནས། རིག་པ་མིག་ནས་འཐོན་དུས་ནམ་མཁའ་འོད་གསལ་ལ་ཐིམ་པས། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་སྣང་བ་དང་སྒྲ་འོད་ཟེར་གསུམ་གྱིས་རང་སྣང་ཁྱབ་དུས་རང་ངོ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་འོད་གསལ་ཟུང་འཇུག་ལ་ཐིམ་པས་ཚོམ་བུའི་སྣང་བ་བསམ་གཏན་གྱི་ཞག་ལྔར་གནས་པ་དང༌། དེ་ནས་ཟུང་འཇུག་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐིམ་པས། ཡེ་ཤེས་བཞིའི་སྣང་བ་ཤར་བ་དང༌། དེ་ནས་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ་ལ་ཐིམ་པས་ཡར་ཀ་དག །ཐད་ཀར་ལོངས་སྐུ། མར་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པ་དང༌། འགྲོ་འདུལ་གྱི་ཞིང་སྣང་དུས་རང་ངོ་ཤེས་པ་གཅེས་ཏེ།
以思慧斷除增益，以修慧擊中要點后，于臨終中陰應如觀察明鏡中倒影般明瞭呈現。上師或金剛道友、清凈三昧耶明妃，應于中陰顯現時于耳畔傳授教言。若自己有明晰之把握即可。聚集諸蘊時，如穿線于針眼中般絲毫不散亂而憶念教言，置身於任何座姿中，目視光明處，覺性安住明空，則現前光明猶如無雲之月，中陰自顯如滿月，如十五夜日落月升同時交匯而解脫。 如《日月合璧經》云："地融入地時，身沉重不納食，起立行走力盡。水融入水時，口鼻流出津液。如是火融入火時，口鼻極度乾燥，身體邊緣熱量消散。如是風融入風時，呼吸粗重肢體搖動，眼睛向上翻轉。此徵兆現於誰，必定趨入彼岸，爾時上師教言，應令自相續熟習。" 爾後，風融入識，內外息斷絕片刻暈厥後，識融入虛空，無念如虛空般片刻安住。覺性從眼中射出時融入光明虛空，智慧五光及聲光三者遍及自顯時，應認識自己本來面目。然後，光明融入雙運，如同四禪五日之顯現安住。之後，雙運融入智慧，智慧四光顯現。再后，智慧融入任運，上如凈相，當下報身，下化身自性，調化眾生剎土顯現時，認識自性至關重要。
འགྲོ་འདུལ་གྱི་ཞིང་སྣང་དུས་རང་ངོ་ཤེས་པ་གཅེས་ཏེ། མ་ཤེས་ཤིང་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པ་ཀུན་ནི་སླར་ཡང་འཁོར་བ་ལས་མི་གྲོལ་བས། དེ་ཉིད་ལས། ཆོས་ཉིད་བར་དོ་ཞེས་བྱ་བ། །ད་ལྟའི་སྣང་བ་འདི་ནུབ་སྟེ། །ཕུང་པོ་མེད་ཅིང་ཟག་བཅས་བྲལ། །སྣང་བ་ཐམས་ཅད་བདེ་བའི་ཞིང༌། །རང་སྣང་དག་པའི་སྐུར་སྣང་སྟེ། །འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་སུ་ཟ་བ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བསྒྲིབ། །ཅེས་སོ། །ཆོས་ཉིད་བར་དོའི་སྣང་བ་ལ་གདམས་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲོན་མ་སྣང་བྱེད་ལས། བར་དོར་འཇུག་གྲོལ་མཐར་ཕྱིན་ནོ། ཞེས་སོ། །དེའང་འཇུག་པ་ཤེས་པའི་གནད། གྲོལ་བ་དུས་ཀྱི་གནད། མཐར་ཕྱིན་པ་ངོ་ཤེས་པའི་གནད་དོ། །དང་པོ་ནི། འོད་གསལ་དང་ཟུང་འཇུག་གི་ཚེ་སྙིང་ཀ་ནས་སྣང་བ་དེ་ཀུན་ལ་འོད་ཀྱི་སྣེ་ཚོན་ཟུག་པ་རིག་པ་འོད་ལ་འཇུག་པ་དང༌། སྣེ་ཚོན་ལས་སྣང་བ་སྙིང་ཀར་ཐིམ་པ་འོད་རིག་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ་དེའི་ངང་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡེངས་པར་གཟུང་བ་གནད་དོ། ། གཉིས་པ་ནི། ལུས་འོད་དུ་སྣང་བ་ལས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣམ་བུ་ཤར་དུས་ངོས་བཟུང་ལ། རང་ངོ་ཤེས་པའི་དུས་ཀྱི་གནད་བསྟུན་ནོ། ། གསུམ་པ་ནི། ལྷུན་གྲུབ་སྐུ་གསུམ་གྱི་སྣང་བ་ལ། མར་རིགས་དྲུག་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མར་ཡེ་ཤར་དུ་ངོ་ཤེས་ནས་མ་ཆགས་པར། བར་ལོངས་སྐུའི་རང་གདངས་ལྷུན་གྲུབ་ངོ་ཤེས་པས་རང་རིག་པ་ཡང་ཀ་དག་ཆོས་སྐུར་གྲོལ་བར་ངོ་ཤེས་པའི་ངང་ལ་གནས་པའི་གནད་ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་ངོ་ཤེས་པས་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་ཤར་ནས། རང་སྣང་རིགས་དྲུག་དང་སྤྲུལ་པའི་ཞིང་དེར་དོན་བྱས་པ་སྟེ། གདོད་མའི་དབྱིངས་སུ་གྲོལ་ལོ། །དེའང༌། མཚན་བརྗོད་ལས། གྲོལ་བ་ཐར་པ་རྣམས་གྲོལ་ལུས། །མི་སྣང་མི་མངོན་གསལ་བྱེད་མིན། །ཞེས་སོ། ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམས་རང་སྣང་དུ་ཤར་བ་དང་རང་ངོ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ། ཤེས་ཐོག་ཏུ་བཞག་པས་ཕྱི་ལོག་ཏུ་གྲོལ་དུས་སྤྱན་གསུམ་དང་མངོན་ཤེས་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཤར་ནས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྱན་གསུམ་ནི། ཆོས་ཉིད་དང༌། ཆོས་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ཏེ། སྟོང་པ་དང༌།
調化眾生剎土顯現時，認識自性至關重要。不識且具疑惑者皆不能從輪迴獲得解脫。彼經云："所謂法性中陰，現前顯現隱沒，離諸蘊及有漏，一切顯現樂剎，自顯現為凈身，於此生疑惑者，即障諸佛之身。" 當知法性中陰顯現之教言有三：《明燈經》云："中陰趨入解脫究竟。"即了知趨入之要訣，解脫時之要訣，究竟之認識自性要訣。 首先，于光明與雙運時，從心間顯現之一切光彩的尖端觸及覺性，覺性趨入光明；從尖端顯現融入心間，即光明趨入覺性。于其中守護覺知不散亂，是要訣。 其次，從身體顯為光明中，智慧之彩虹顯現時，把握認識自性之時機要訣。 第三，于任運三身顯現中，下六道如夢幻智慧顯現時，認識而不執著。中報身自性任運，認識自證覺性即解脫於法身之中，安住于認識自性之要訣。 如是認識后，眼通及神通顯現，于自顯六道及化身剎土中利益眾生，解脫于本初法界中。如《名言經》云："解脫涅槃諸解脫身，不顯不現非能照。" 法性諸顯現自顯、認識自性之剎那，安住覺知頂，外解脫時，三眼及六神通等顯現融入法界。三眼即法性眼、法眼、智慧眼，即空性、
ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ཏེ། སྟོང་པ་དང༌། སྣང་བ་དང་རིག་པ་གསུམ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །མངོན་ཤེས་དྲུག་ནི་དབང་པོ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐོང་བ་དག་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་དག་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། ཟག་པ་ཟད་པ་དང༌། མཁྱེན་པར་རྫོགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སྣང་བ་དང་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའོ། །ཡང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། བླ་མ་དང་གདམས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་གཉིས་ལས། ལོངས་སྐུ་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང༌། ལྟ་བ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ཡར་ཀ་དག་གདོད་མའི་གནས་ལུགས་དྲན་ཏེ་ངང་ལ་གནས་པས་བསམ་གཏན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་འབྱུང་སྟེ། མཚན་བརྗོད་ལས། མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་རྗེས་དྲན་དྲུག ། ཅེས་པའི་དོན་ནོ། །དེ་ནས་ཐིམ་ལུགས་བརྒྱད་འབྱུང་བ་ནི། ཐུགས་རྗེ་ཐུགས་རྗེ་ལ་ཐིམ་པས་ཉི་མ་རྒས་པའི་ཟེར་ལྟར་གདུལ་བྱ་དང་འདུལ་བྱེད་རྣམ་པར་དག །འོད་འོད་ལ་ཐིམ་པས་ནམ་མཁའི་འཇའ་ཚོན་ལྟར་གསལ་བའི་རིས་མེད། སྐུ་སྐུ་ལ་ཐིམ་པས་བུམ་པའི་སྐུ་ལྟར་མཁྱེན་ཆ་ནང་དུ་གསལ། ཡེ་ཤེས་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐིམ་པས་མ་པང་དུ་བུ་ཞུགས་པ་ལྟར་རིག་པ་གཞི་ཐོག་ཏུ་གྲོལ། གཉིས་མེད་གཉིས་མེད་ལ་ཐིམ་པས་ཆུ་བོ་ལ་ཆུ་བོ་ཐིམ་པ་ལྟར་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་འདྲེས། མཐའ་གྲོལ་མཐའ་གྲོལ་ལ་ཐིམ་པས་ནམ་མཁའ་ལ་ནམ་མཁའ་ཐིམ་པ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་རང་ངོ་ལ་གནས། མ་དག་པ་འཁོར་བའི་སྒོ་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ལ་ཐིམ་པས་སྦྲའི་ཚོན་ཐག་བསྡུས་པ་ལྟར་ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག་ཏུ་འདུས། དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ངོ་བོ་ལ་ཐིམ་པས་སེང་གེས་གངས་ཟིན་པ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀ་དག་གི་ས་ལ་རང་ས་ཟིན་པའོ། །དེ་ལྟར་ཤར་བའི་སྣང་བ་ཡང་གཞི་སྣང་རང་ལ་ཡེ་ཡོད་ཡིན་ལ། ཕྱིའི་སྣང་བ་ནང་དུ་དབྱིངས་གདོད་མའི་ངང་དུ་ཐིམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རང་ངོ་ཤེས་པས་གྲོལ་ལ་གདམས་པའི་གནད་མེད་པའམ་མ་འདྲིས་པ་རྣམས་ནི་ཤར་ཡང་ངོ་མ་ཤེས་པས། བར་མ་དོར་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཅན་ནས་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་སོ་སོར་སྐྱེ་སྟེ། དགའ་ལྡན་དང༌། རྩོད་ལྡན་དང༌། མྱོང་ལྡན་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ལྡན་དང༌།
顯現與覺知三者所行。 六種神通即：凈化根門與智慧見、凈化智慧、三摩地、漏盡、圓滿智慧之神通，即主宰一切顯現與覺知。 又出現六種隨念：從上師與教言兩種隨念中，報身本尊之隨念與見解自生智慧之隨念，上隨念本來清凈法界之本來狀態而安住，出現禪定隨念。如《名言經》所說："六神通與六隨念。"之義。 之後出現八種融入法：悲心融入悲心，如日薄西山之光般，所化與能化者皆清凈無別；光融入光，如虛空之彩虹般，明晰無別；身融入身，如瓶身般，智慧顯現於內；智慧融入智慧，如子歸母懷般，覺性解脫于基；不二融入不二，如河流融入河流般，事相與法性交融；解脫邊際融入解脫邊際，如虛空融入虛空般，法性安住自性；不凈輪迴之門融入清凈智慧之門，如收束經線般，融合爲一滴；清凈智慧之門融入本性，如獅子佔領雪山般，法性獲得本來清凈之地。 如是顯現亦為基顯本來具足，外在顯現內融于本初法界中。如是認識自性而解脫，無教言要訣或不熟悉之眾生，雖然顯現但不識自性，于中陰意生身中，前世業力驅使投生各道。兜率天、斗諍天、感受天、痛苦天、
མྱོང་ལྡན་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ལྡན་དང༌། བཀྲེས་ལྡན་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ལྡན་རྣམས་སུ། འཁྲུལ་སྣང་དྲུག་གིས་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འཁོར་རོ། །འདིའི་སྒོར་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་དལ་འབྱོར་གྱིས་ལུས་ཐོབ་ནས་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་ཆོས་འདི་དང་འཕྲད་ནས་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་ཐ་མ་རང་བཞིན་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་ན་གྲོལ་བ་ནི། གདམས་པའི་གནད་མཐོང་ཡང་ཚད་ལ་མ་ཕེབས་པས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བར་དོར་རུ་ལོག་སྟེ། སྲིད་པར་བར་དོ་ལས་ལམ་ཐོན་ནས། ཆོས་ཉིད་བདེན་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་མཐུས་རྨི་ལམ་སད་པའི་ཚུལ་ཙམ་དུ། རང་བཞིན་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་དུ་པདྨ་ལས་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་ནས་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ན་གྲོལ་ལོ། །དེ་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཞིང་དུ། རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་ཞལ་མཐོང༌། ལྷོ་ཕྱོགས་དཔལ་དང་ལྡན་པ་རུ་རིན་ཆེན་རིགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པས་དབང་བསྐུར། ནུབ་ཕྱོགས་པདྨ་བརྩེགས་པར་པདྨ་རིགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པས་ལུང་བསྟན། བྱང་ཕྱོགས་ལས་རབ་རྫོགས་པར་ལས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པས་དབུགས་དབྱུང་ནས་བར་དོ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་དབྱིངས་སུ་གྲོལ་བ་ནི། བཀོད་པ་ཆེན་པོ་ལས། སྙིགས་མ་ལྔ་བརྒྱའི་དུས་ཀྱི་ཐ་མ་ལ། །གསང་བའི་སྙིང་པོ་འདི་ནི་མི་ཡུལ་སྣང༌། །དེ་རྗེས་འཛིན་པའི་གང་ཟག་སྐལ་བ་ཅན། །སྙིང་པོ་འདི་ནི་སུ་ལ་སྣང་གྱུར་པ། །དེ་དག་རྣམས་ནི་མི་འགྱུར་ས་ལ་འདའ། །གལ་ཏེ་སྙིགས་མར་ཚེ་ཐུང་ནད་མང་བས། །སྙིང་པོའི་དོན་འདི་གདེང་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང༌། །འདི་ཉིད་མཐོང་བས་དབུགས་ཆེན་ཉིད་འབྱིན་པ། །བཅུ་གཅིག་ཀུན་ཏུ་འོད་དེ་སྤྲུལ་པའི་ཞིང༌། ། བརྫུས་སྐྱེས་དག་པས་མངལ་གྱི་རྒྱ་དང་བྲལ། །ཤར་ཕྱོགས་མངོན་དགའ་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི་ཞིང༌། །མི་བསྐྱོད་སྟོན་པས་འཁོར་གྱི་ཤེས་རྒྱུད་གྲོལ། །གདུལ་བྱ་རང་སྣང་ཡོན་ཏན་བསམ་མི་ཁྱབ། །དཔལ་དང་ལྡན་དང་པདྨ་བརྩེགས་པ་དང༌། །ལས་རབ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཞིང༌། །རིན་ཆེན་འབྱུང་དང་པདྨ་དོན་ཡོད་གྲུབ། །སྟོན་པའི་བསྟན་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང༌། །
感受天、痛苦天、飢餓天、大苦天，因六種迷亂顯現而行種種苦樂，于輪迴中流轉。入此門者獲得暇滿人身，於此生中遇到此法而得解脫。 第三，于最終自性化身剎土中解脫：雖然見到教言要訣，但未達標準，於法性中陰中倒退，從有中陰道中出來，以法性真實加持力，如夢醒般，于自性化身剎土中從蓮花化生而生，五百年後解脫。 于東方極喜剎土見金剛部化身尊顏；于南方具吉祥剎土受寶部化身灌頂；于西方蓮花莊嚴剎土獲蓮花部化身授記；于北方事業圓滿剎土被事業部化身救度，無中陰而成佛，解脫於法界。 如《大幻化網經》所說："五濁五百年末時，此秘密心要現人間，執持此者乃福緣者，此心要現於何人前，彼等定趨不退之地。若濁世短壽多病故，此心要義雖未獲得，然見此即得大喘息，十一遍處彼光化身剎土，化生清凈離母胎獄。東方極喜不退金剛剎，不動導師度眾生心續，所化自顯功德不可思。具吉祥與莊嚴蓮花，事業圓滿之剎土，寶生與蓮花成就，導師教法凈所知障礙。"
སྟོན་པའི་བསྟན་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང༌། །དཀར་སེར་དམར་དང་ལྗང་ཁུའི་ཁ་དོག་གསལ། ཁོད་སྙོམས་ཡིད་འོང་བྱ་སྐད་སྣ་ཚོགས་སྒྲོགས། །དྲི་བསུང་ངད་འཇམ་ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས། །དབང་པོ་ཚིམ་བྱེད་ཡོན་ཏན་ཀུན་དང་ལྡན། ཁ་དོག་ལུས་བོངས་ཟས་གོས་དུས་གཅིག་རྫོགས། །ལུས་ཀྱི་རྩོལ་བྲལ་རླུང་སྤྱོད་འགྲོ་དང་འདུག །རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་འདུས་པའི་ནད་རྣམས་མེད། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་རོ་བརྒྱ་འདུས་པའི་ཆུ། ། འཐུངས་བས་ཚིམ་བྱེད་རེག་ན་ལུས་ཀྱང་འཇམ། །ས་ཆུ་མེ་རླུང་འབྱུང་བའི་ཕན་གནོད་བྲལ། །བཀྲེས་དང་སྐོམ་དང་ཚ་གྲང་སྡུག་བསྔལ་མེད། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཉོན་མོངས་མེད། །ཆོག་ཤེས་སྲེད་བྲལ་རྟག་ཏུ་ཆོས་ལ་མཉན། །སྒྲིབ་པ་གཉིས་བྲལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས། །མཆོད་པའི་ལྷ་མོས་ཡིད་འོང་བཀྲ་ཤིས་བརྗོད། །གཞལ་མེད་ཁང་མཛེས་སྒོ་བཞི་རྟ་བབས་ལྡན། ། ཤེལ་དང་གསེར་དང་མར་གད་ཨིནྡྲ་རྙིལ། །བཀྲ་ཤིས་གདུགས་དང་འཁོར་ལོ་རྒྱལ་མཚན་མཛེས། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ཕྱོགས་བཅུའི་སྤྲུལ་པའི་ཞིང༌། །རང་རང་སྟོན་པས་རང་རང་འཁོར་རྒྱུད་འདུལ། །མདུན་གྱི་ནམ་མཁའ་མི་མཇེད་བརྩེགས་པ་ན། །འཇིགས་པའི་ཁྲོ་གནས་དུར་ཁྲོད་མེ་རི་འབར། །འཇིགས་པའི་སྒྲ་དང་ཁྲོ་གཟུགས་ཨ་ལ་ལ། །འདི་ཉིད་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དེ་གྲོལ་འགྱུར། །སྐལ་ལྡན་སྟོབས་མེད་སྙིང་པོའི་དོན་འཛིན་པ། །དེར་ནི་དབུགས་དབྱུང་སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་སྟེ། །ལྔ་བརྒྱ་དག་ན་ངེས་པའི་ས་གྲོལ་ལོ། །ཞེས་སོ། ། དེ་ལྟར་གྲོལ་བ་གསུམ་ལ་སངས་རྒྱས་ལུགས་གཉིས་ཏེ། ཚེ་འདིར་ལྷག་མེད་དུ་སངས་རྒྱས་ན་རང་གི་སྣང་བ་གདོད་མ་ལ་སྤྱོད་ཅིང༌། མི་གཞན་གྱིས་རྟགས་མི་མཐོང་བས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །བར་དོ་རང་སྣང་གི་ཆོས་ཉིད་ལས་གྲོལ་ཏེ་གདོད་མར་སངས་རྒྱས་པ་ནི། སྔར་གྱི་ལུས་དོར་དུས་སྒྲ་དང་འོད་དང་ས་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་ཕུང་པོ་བསྲེག་ན་རུས་པ་ལ་སྐུ་དང༌། གདུང་དང༌།
導師教法凈所知障礙。明澈白黃紅與青綠色，悅意鳥聲啼唱各種聲。香氣芬芳觸感柔和，觀之不知滿足。具足一切滿足諸根功德，色身高大衣食同時圓滿。身離功用，行住隨風而動。無風膽痰聚集之諸病。具八功德百味匯聚之水，飲之知足，觸之身亦柔軟。離地水火風大種利害。無飢渴寒熱痛苦。無貪嗔癡煩惱。知足離欲，常聽聞正法。離二障，一生取證。供養天女說悅意吉祥語。無量宮殿莊嚴，具四門馬頭。琉璃黃金珊瑚璧玉，莊嚴吉祥傘蓋法輪勝幢。如是自性十方化身剎土，各自導師調化各自眷屬。前方虛空密嚴世界，可怖忿怒尊住茂密林中燃起烈火山，可怖聲響忿怒形相阿啦啦，僅見此即得解脫。福德者雖無力持心要義，于彼得救度，一產生就，五百年後定趨解脫之地。 如是於三解脫中，佛有二種：若今生無餘而成佛，則享用自顯本初，他人不見相好，名正等覺佛。于中陰自顯法性中解脫而本初成佛者，先前捨身時，他人見聲光地震等相，名現前圓滿成佛。複次，若荼毗屍身，骨上現身相、舍利、
དེའང་ཕུང་པོ་བསྲེག་ན་རུས་པ་ལ་སྐུ་དང༌། གདུང་དང༌། རིང་བསྲེལ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ༌། །རང་བཞིན་སྤྲུལ་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི། རྟེན་དེ་ཉིད་ལས་ལྷག་མེད་དུ་གྲོལ་བས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ། སྐུ་གདུང་འབར་བ་ལས། སྐྱེས་བུ་བློ་རྩལ་རབ་ཉིད་ནི། ། འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་འདི་ཉིད་ལ། །འབྱུང་བ་རང་གི་སར་དེངས་ནས། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ། །ཟག་བཅས་ཕུང་པོར་མི་སྣང་བར། །འབྲས་བུ་རང་སངས་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འདི་ལྟར་ཕྱི་ཡི་རྟགས་རྣམས་ནི། །གང་དག་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དེ་ལྟར་སྐུ་དང་གདུང་དང་ནི། །དེ་བཞིན་འོད་དང་སྒྲ་ཉིད་ དང༌། །ས་ནི་གཡོ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་པ་དང༌། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས། ཡང་དག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་པའོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི། འོད་དང་སྒྲ་དང་སྐུ་དང་གདུང་དང༌། ས་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ༌། །འོད་ལའང་གཉིས་ཏེ། འོད་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་འབྱུང་བ་དང༌། འོད་གྱེན་ལ་འགྲེངས་ཏེ་སྐས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་འབྱུང་བའོ། །འོད་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་བྱུང་ན་ཞག་ལྔ་ནས་བརྟན་པ་ཐོབ་སྟེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའོ། །སྒྲ་ལའང་གཉིས་ཏེ། འུར་ཐིམ་གྱིས་བྱུང་ན་ཞག་བདུན་ན་འཚང་རྒྱའོ། །ཐུག་ཁྲོལ་གྱིས་བྱུང་ན་ཞག་བཅུ་བཞི་ན་འཚང་རྒྱའོ། །གདུང་ལ་ལྔ་སྟེ། ཁ་དོག་མཐིང་ག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད། དཀར་པོ་མི་བསྐྱོད་པ། སེར་པོ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན། དམར་པོ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས། ལྗང་གུ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའོ། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱུང་བ་ནི། སྐུ་ལྔའི་ས་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །སྐུ་ལའང་གཉིས་ཏེ། ཞི་བའི་སྐུ་དང་ཁྲོ་བོའི་ སྐུའོ། །ཞི་བའི་སྐུ་བྱུང་ན་སྣང་བ་འདི་འགག་མ་ཐག་ཏུ་བརྟན་པ་ཐོབ་སྟེ་སྤྲུལ་པར་འབྱིན་མི་ནུས་སོ། ཁྲོ་བོའི་སྐུ་བྱུང་ན་དེ་ཉིད་ལ་བརྟན་པ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ནས་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ན་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འབྱིན་ནུས་སོ། རྟགས་དེ་རྣམས་མ་བྱུང་ན་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་སྟེ། ལར་དེ་བཞིན་དུ་མི་འབྱུང་མི་སྲིད་དོ། །ཞེས་ སོ། །
複次，若荼毗屍身，骨上現身相、舍利、遺骨等。于自性化身中成佛者，從彼所依中無餘解脫，如前所說。 如《舍利燃經》云："智慧至上之士夫，於此迷亂顯現中，還原諸蘊本來面，于本性之果位中，有漏蘊聚不顯現，唯顯自證之果位。如是外相諸種相，若彼般涅槃之時，如是身相與舍利，複次光明與聲響，大地震動而顯現。" 《金剛薩埵心明鏡經》云："正等覺佛，蘊聚無餘而成佛。現前圓滿成佛者，放光出聲顯身舍利、地震等相出現。光亦有二：或現光屋相、或現光向上迸發階梯相。若現光屋相，五日得堅固而現前圓滿成佛。聲亦有二：若現哄隆聲，七日將證悟。若現磅礴聲，十四日將證悟。舍利有五：青色毗盧遮那、白色阿閦佛、黃色寶生佛、紅色阿彌陀佛、綠色不空成就佛。若現種種色者，於五身地任運成就。身亦有二：寂靜身與忿怒身。若現寂靜身，此顯現剎那即得堅固，不能化現。若現忿怒身，即于彼處得堅固，此後二十二日能放化身。若彼諸相不現，一生取證，總之如是不現不可能。"
ལར་དེ་བཞིན་དུ་མི་འབྱུང་མི་སྲིད་དོ། །ཞེས་ སོ། །སྤྲུལ་པ་འབྱིན་མི་འབྱིན་ནི་བར་དོར་རང་སྣང་རིགས་དྲུག་གི་ཞིང་དུ། ཐུབ་པ་དྲུག་གི་རོལ་བས་རང་སྣང་གི་དོན་མཛད་པ་དང་མི་མཛད་པ་ཡིན་ལ། ཞི་བའི་སྐུ་ལ་བརྟན་པ་དང་པོར་ཟིན་དུས་སྤྲུལ་པ་འབྱིན་ལོང་མེད་པར་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པ་ཡིན་ཞིང༌། ཁྲོ་བོ་ལ་སྤྲུལ་པའི་དོན་མཛད་ནས་དབྱིངས་སུ་ཞི་བའོ། །སྤྲུལ་པ་འབྱིན་མི་འབྱིན་ཐམས་ཅད་ཚུལ་འདི་ལ་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་ལྷག་བཅས་སུ་སངས་རྒྱས་པ་བར་དོའི་སངས་རྒྱས་དང༌། ལྷག་མེད་དུ་སངས་རྒྱས་བ་འདི་ལ་གྲོལ་བ་གཉིས་རྒྱུད་འདིར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ལྟར་ལུས་བོར་བ་ལྷག་མེད་དང༌། མ་བོར་བ་ལྷག་བཅས་སུ་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྲོལ་བ་གསུམ་པོ་གང་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱང༌། དབྱིངས་སུ་ཡེ་ཤེས་འཁྱིལ་བས། ནང་གསལ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་ངང་ལ་རྟག་བརྟན་འཕོ་འགྱུར་མེད་པར་བཞུགས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ངོར་སྤྲུལ་པ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་གང་ལ་གང་འདུལ་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་མཚོན་པའི་དཔེ་རྣམ་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་རོ་མཉམ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་དཔེ་ནི། བུམ་ནང་གི་ནམ་མཁའ་དང་ཕྱིའི་ནམ་མཁའ་གཉིས། བར་གྱི་ནམ་མཁས་འདྲེལ་ནས་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ལ། བུམ་པ་ཆག་དུས་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་རྣམ་དབྱེར་མེད་པ་ལྟར། ལུས་ནང་གི་ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་མ་བཞིའི་མཚམས་སྦྱར་ཏེ། གྲོལ་བའི་དབྱིངས་དང་ཉམས་སུ་ལེན་དུས་ངོ་བོ་གཅིག་པར་འབྲེལ་བ་ལས། ལུས་འོད་གསལ་དུ་གྲོལ་ལམ་བར་དོར་རྡོས་བཅས་དོར་ནས། རང་སྣང་འབྲེལ་ཐག་གི་ནམ་མཁའ་རང་ངོ་ཤེས་པས་དབྱིངས་ནང་གསལ་དུ་རོ་གཅིག་པར་འདྲེས་པའི་དཔེའོ། །དེ་ཡང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕྱང་ཆད་ལ་སོང་བའི་དཔེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་བར་དང་ཐ་མའི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་དབྱེར་མེད་པར་འདྲེས་པའི་དཔེའོ། ། གཉིས་པ་རང་གསལ་གཅིག་ལས་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་དཔེ་ནི། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་གཅིག་ཉིད།
總之如是不現不可能。 化現與不化現，是指于中陰自顯六道剎土中，六佛游舞是否成辦自顯義利。于寂靜身初得堅固之時，無力化現而融入法界。于忿怒身成辦化現事業后，於法界寂滅。化現與不化現，一切指此理趣。複次，有餘成佛指中陰成佛，無餘成佛即此論所說二種解脫。並非如定義中所說，捨身為無餘，不捨身為有餘。如是於三解脫中，無論何處成佛，智慧聚於法界，安住于內明身智無合無離恒常穩固無變易之中，于眾生前不費功用，隨機應化，僅作示例，有四種喻例： 第一、味道融合一體之喻，如瓶內虛空與瓶外虛空二者，由瓶間虛空相通而本性一味，瓶破之時前中后三者無別。如是身內四智慧燈融入解脫法界，修習之時，本性一味相融。從明光身解脫時，或於中陰捨棄有漏身後，了知自顯緣起虛空自性，法界與內明成一味融合之喻。此並非指覺性智慧陷入斷滅，而是指始中終之法性真如無別而融合之喻。 第二、自明一味不變之喻，如日輪與光芒一體，
ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་གཅིག་ཉིད། སྔ་དྲོ་གུང་དང་ཕྱི་དྲོ་གསུམ་གང་དུའང་སྤྲིན་དང་བྲལ་བར་ངོ་བོ་ལ་ཅི་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་རང་གསལ་དུ་ཤར་བ་ལྟར། ཚེ་འདི་དང་བར་དོ་ཕྱི་མ་གསུམ་གང་དུ་གྲོལ་ཀྱང་རིག་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་ཏེ། ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་ལས། སྔར་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གསར་དུ་ཤར་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་བཤད་པ་ཡང༌། སྒྲིབ་བྱེད་དྲི་མའི་ངོས་ནས་དང་པོ། ད་ལྟ། ཕྱི་མ་ཞེས་བཏགས་པ་སྤྲིན་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དང་འདྲ་ཡང༌། ངོ་བོ་ལ་སྔ་མ་གཞིའི་དོན། བར་ལམ་དུས། ཐ་མ་འབྲས་བུའི་དུས་གསུམ་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པ་ཡོད་མ་མྱོང་སྟེ། ངོ་བོ་ལ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་སུ་ཞི་བའི་དཔེ་ནི། བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བ་གནམ་གང་གི་ཚེ་ནམ་མཁའ་ཆད་ལྷག་མེད་པར་ཡོད་ཀྱང་ཕྱིར་མི་མངོན་པ་ལྟར་གྲོལ་དུས་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། རིག་པ་ཡེ་སངས་རྒྱས་ཏེ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་གནས་པ་ཟླ་བའི་གཤིས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ། གདམས་པ་ཉམས་སུ་བླངས་དུས་ཚེས་གཅིག་གི་ཟླ་བ་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་སྣང་བ་ཅུང་ཟད་ལས། སྣང་བ་བཞི་ཚད་དུ་ཕྱིན་དུས་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བ་ལྟར་ཕྱི་གསལ་ལོངས་སྐུའི་ཞིང་སྣང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟིགས་སྣང་ནང་དབྱིངས་གདོད་མའི་ནམ་མཁའ། གནམ་གང་གི་ཟླ་བ་ལྟར་ཐིམ་སྟེ། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་ངང་དུ་བཞུགས་སོ། །དེ་ཉིད་ལས་རྟག་ཏུ་མི་གཡོ་བར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་མཛད་པ་སྣང་བའི་དཔེ་ནི། ཟླ་བ་ནམ་མཁའ་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་ཏུ། ཆུ་སྣོད་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་དཔེས། སྐུ་གསུམ་དབྱིངས་ལས་མི་གཡོ་བར་ས་ལ་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ། རང་བཞིན་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་དུ་ལོངས་སྐུ་རིགས་ལྔ་དང༌། འགྲོ་དྲུག་སོ་སོའི་གནས་སུ་འགྲོ་འདུལ་ཐུབ་པ་དྲུག་གྲངས་མེད་པས་སོ་སོའི་ངོ་ཁ་ལ་དོན་མཛད་པའོ། །དཔེ་འདི་དག་ཀྱང༌། ངོ་བོ་དང༌། རང་བཞིན་དང༌། ཐུགས་རྗེ་དང༌། ཐུགས་རྗེ་དོན་མཛད་ཚུལ་བཞིའི་ཕྱོགས་ཙམ་མཚོན་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།
日輪與光芒一體，無論早晨、午時還是晚上，皆離云而顯，現有本性一切功德之自明，如是無論於今生、中陰還是來世解脫，覺性善逝藏本身離障，唯有功德顯現，全無新生先不存在之功德。所說前中后三者融為一體，雖于障蔽垢染方面，可安立先前、現在、末後，如同云之前中后三者，然于本性，先為基之義，中為道之時，后為果之時，三者各別成立全無所見，以本性無變易故。 第三、智慧於法界寂滅之喻，如十五日圓月時分，雖虛空無增無減，然不顯現於外，解脫時即如是。覺性本來成佛，任運安住，如月輪自性。修習教言之時，如初一之月，僅有些微直觀顯現，四相圓滿之時，如十五之月，外明報身剎土一切顯現融入內在法界本初虛空，如望月虛空，安住于身與智慧無合無離之中。從彼任運成就之事業常不動搖顯現之喻，如月不離虛空，然于種種水器中映現，表示三身不離法界，于地上菩薩前，于自性化身剎土示現報身五部，于各道眾生處，以無量應化諸佛成辦各自利益。此諸譬喻，略示本性、自性、大悲、大悲事業四相，
ཐུགས་རྗེ་དོན་མཛད་ཚུལ་བཞིའི་ཕྱོགས་ཙམ་མཚོན་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་འདྲ་བའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། གནས་སྐབས་རེ་རེའི་མཚོན་བྱེད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ད་ནི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་ཉིད་བཤད་པ་ནི། དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་བའི་གྲོལ་ས་དང༌། རྣལ་འབྱོར་བའི་གྲོལ་ས་ལ་ཁྱད་མེད་དེ། དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རིག་པ་སྙིང་པོའམ། ཁམས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་གནས་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་པས། སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་ཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་ནི་གདོད་མའི་གནས་ལུགས་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་ནི་དབྱིངས་དེའི་དུས་ན་འཁོར་འདས་སུ་མ་ཆད་པས་དྲི་བཅས་དྲི་མེད་ཅེས་གཅིག་ཏུ་མ་ཆད་པའི་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། གྲོལ་དུས་དབྱིངས་ལས་ཕྱིར་འཕྲོས་པས། ཅུང་ཟད་ཅིག་རིག་ནའང༌། རིག་པ་དྲི་མེད་ཡིན་ཞིང་སེམས་ཅན་དུ་འཁྲུལ་ནས་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ལས། སླར་རང་ངོ་རིག་པ་ནི་དག་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་དབྱིངས་དྲི་བྲལ་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཁྱད་ཡོད་དོ། ། དག་པ་གཉིས་ནི། དབྱིངས་དེའི་རང་བཞིན་ཡེ་ནས་དྲི་མ་ཡོད་མ་མྱོངས་པས། རང་བཞིན་རྣམ་དག་ཡིན་པའི་སྟེང་དུ་དེའི་རང་བཞིན་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླངས་པས། གློ་བུར་འཁོར་བའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ཚོགས་བརྒྱད་དང་བཅས་པའི་དྲི་མ་དག་པས། གློ་བུར་རྣམ་དག་ཅེས་བྱའོ། །དེའང་ཀུན་གཞི་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པའི་ཆ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པའི་ཆ་ནི་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡིད་ཤེས་ནུབ་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དང༌། ཉོན་ཡིད་ནུབ་པས་སོ་སོར་རྟོགས་པ་དང༌། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་དབྱིངས་གདོད་མའི་འོད་གསལ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་སྦྱོར་བ་དོན་གྱི་ཀུན་གཞི་གཤིས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་སྟེ།
僅作示例大悲事業四相之一隅，並非全面諸方皆同之譬喻，應了知是表示各個時分之義。 現說喻所表之義，三世諸佛之解脫處與瑜伽士之解脫處無別，以趣入彼法界與智慧無二之覺性心要，即心性菩提安住，現前三身智慧事業故。此等自性廣大，即本初之實相，其差別在於，于彼法界時分，不分輪涅，故說雜染清凈不一不異之不可言，于解脫時分，從法界放射而出，稍許了知，然覺性清凈，眾生迷亂而有染，再次自知自性，即具二凈之佛陀，成為離垢法界之佛而不退，具此差別。 二凈者，彼法界自性本來未曾有垢，故為自性清凈，于彼自性之上，了知自性而修習，偶然輪迴習氣、阿賴耶八識等垢凈，故名偶然清凈。其中阿賴耶融入法界之側面，即法界智，阿賴耶識融入法界之側面，即大圓鏡智，意識融入故平等性智，染污意融入故妙觀察智，五門識融入法界故成所作智。如是本初光明、善逝藏、修行義阿賴耶迴歸本性，即究竟果，
དེ་ལྟར་དབྱིངས་གདོད་མའི་འོད་གསལ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་སྦྱོར་བ་དོན་གྱི་ཀུན་གཞི་གཤིས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེའི་ཚེ་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དང་བཅས་པ་ཉི་མ་ཤར་བ་ན་མུན་པ་སངས་པ་བཞིན་དག་པས་སངས་རྒྱས་ཞེས་སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་པའོ། །དེའི་ཚེ་ནང་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་དང་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཞིང་ན་མངའ་དབང་རྫོགས་པའི་སྟོན་པ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་འཁོར་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོའི་ཚོགས་ལ་དུས་ཆོས་ཉིད་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ཚེ། ཆོས་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་འོད་གསལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རང་ཆས་སུ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱང་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ་ཀ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ། རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལོངས་སྐུ། ཐུགས་རྗེ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་གཅིག་དང་དུ་མ་མེད་པའི་ངང་ལས་མི་གཡོ་བར་བཞུགས་པའོ། །དེ་ལས་རང་སྣང་རྣམ་དག་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་ཞིང་དུ། རྒྱལ་ཚབ་དམ་པའི་སྟོན་པ་རིགས་ལྔ་ཞི་ཁྲོའི་འཁོར་རང་སྣང་ཚོམ་བུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། དུས་འོད་གསལ་གྱི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཚེ། ཆོས་བསམ་རྫོགས་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དགོངས་པ་ལས་མི་གཡོ་མི་གསུང་བར་རང་སྣང་ངོ༌། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ལྔ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང༌། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང༌། མཉམ་པ་ཉིད་དང༌། སོ་སོར་རྟོགས་པ་དང༌། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའང་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་དཔལ་དུ་རང་འབར་བའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལས་མ་གཡོས་པར་ཕྱོགས་བཅུར་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པའི་ཞིང་དུ་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་འཁོར་ས་བཅུའི་སེམས་དཔའ་ལ། རང་སྣང་དག་པའི་དུས་སུ་ཆོས་འོད་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོ་རང་ཆས་སུ་མི་གསུང་མི་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གོ་བར་མཛད་པ་དང༌། འགྲོ་བ་དྲུག་གི་ཞིང་དུ་ཐུབ་པ་དྲུག་གི་སྤྲུལ་པས། འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ཆོས་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུའི་སྟོན་པ་ནི།
如是本初光明、善逝藏、修行義阿賴耶迴歸本性，即究竟果，其時各種習氣阿賴耶識與八識聚，如日出時暗盡，清凈故名佛陀，棄執證悟究竟。 其時內在法界與智慧無合無離，即於法身剎土具圓滿自在之師普賢，與智慧海眾會，于真如法性無變易時，宣說法性圓滿大圓滿光明那一真實自然不可言說，即所謂說法。 智慧亦有三：本性清凈智慧法身、自性任運智慧報身、大悲覺知智慧化身，三身自性一與多非一非異中不動而住。從此自顯清凈嚴飾剎土中，于上師善知識之師五部寂忿眾會自顯圓壇城，于光明不可思議時，於法無思無為大任運二無別之意中，不離不說，唯是自顯。 於此智慧亦有五：法界智、大圓鏡智、平等性智、妙觀察智、成所作智。其相好莊嚴自然光焰。 於此境界不移動，於十方自性化身剎土中，於五部佛眾十地菩薩前，于自顯清凈時分，以法光明任運大圓滿自然不說不言之理令解，於六道眾生剎土，以六牟尼化現，於過去未來現在時，以種種乘法六十種梵音說法，即
འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ཆོས་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུའི་སྟོན་པ་ནི། དེད་དཔོན་དམ་པའི་སྟོན་པ་འགྲོ་འདུལ་ཚད་མེད་ཅེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱང་གཉིས་ལས། ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པས་ཆོས་ཉིད་རོ་མཉམ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོར་རྟོགས་ལ། ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པས་ཆོས་ཅན་སྣ་ཚོགས་མ་འདྲེས་པར་རྟོགས་ཏེ། འགྲོ་བའི་ཁམས་དང་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བར་སྐལ་པ་མཉམ་པས་དོན་གཉིས་སུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་དབྱིངས་ན་བཞུགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལའང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པ་ལྡན་ཞིང༌། དབྱིངས་ལས་གདངས་སུ་ཤར་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པ་ལྡན་ཞིང༌། གདངས་ལས་གཞན་ངོར་སྣང་བའི་སྤྲུལ་པ་གཉིས་ལ་ཡང༌། ཐུགས་རྗེའི་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པ་ལྡན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཐ་མི་དད་པ་རྒྱལ་བ་གཅིག་གི་དགོངས་པ་ལས་རང་ཤར་འདུ་འབྲལ་མེད་པས་ཉི་མའི་སྙིང་པོ་དང༌། འོད་སྣང་ཆུ་ནང་དུ་ཤར་བའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་ནི་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། གྲོལ་བ་ཉིད་ནི་ཐོག་མའོ། །ཞེས་པའི་དོན་སྟེ་འབྲས་བུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེ་ལྟར་ཡང་ཟབ་འོད་གསལ་སྙིང་པོའི་དོན། །ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་བཟང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པས། །གངས་རི་ཐོད་དཀར་མགུལ་དུ་བཀོད་པ་ ཡིས། །འགྲོ་ཀུན་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་ཤོག །གཅིག་པུར་ཞི་ལ་མོས་པའི་སེམས་གཞོལ་ཡང༌། །རང་དོན་ཙམ་ལས་སྐལ་ལྡན་དོན་མི་འགྱུར། །མང་དུ་བཤད་ཀྱང་དོན་གཉེར་ཕན་མེད་པས། །རྟོགས་པའི་ཉམས་མྱོང་གཞན་ལ་ཇི་ལྟར་བགོ །ཨེ་མ་ཇི་ལྟར་བྱ་བའི་ཐབས་ཡོད་ཀྱེ། །དུས་ངན་སྐྱེ་བོ་བསམ་སྤྱོད་གདུལ་དཀའ་བས། །ཟོལ་མེད་ཕན་པ་བསྒྲུབས་ཀྱང་དོན་འགྱུར་ཉུང༌། ། གང་དུ་ཇི་ལྟར་བསམས་ཤིང་སྐྱོ་བ་འཕེལ། །དོན་འདི་ལྷག་པར་བསམ་ཤིང་སྙིང་རྗེའི་ཤུགས། །སེམས་སྟོབས་བཟང་པོས་འགྲོ་སྒྲོལ་ཁུར་ཁྱེར་རིགས། ། སྔར་འདས་རྒྱལ་བས་མ་ཐུལ་རྨུ་རྒོད་རྣམས། །
於過去未來現在時，以種種乘法六十種梵音說法，即所謂殊勝引導師、調伏無量眾生。 智慧亦有二：由了知真如故，證悟法性平等圓滿大圓滿；由了知諸法故，了達事物種種不混雜，依眾生界及意樂，以平等加持任運成就二利。 如是住於法界之法身，亦具自性三身與智慧；從法界放射而現之圓滿報身，亦具自性三身與智慧；從放射他顯之二種化身，亦具大悲三身與智慧。然彼一切非各異，乃不可分之唯一佛陀之意中自現無合無離，應知如日輪之本體與光明、映現於水中之影像。 此即《珠鬘經》所說："解脫即是初始"之義，已說果竟。 如是極profound光明心要義，普賢廣大瑜伽士，將雪山頂白置於頸間，愿諸眾產生任運法王。 雖心專向獨一寂滅，唯求自利不利有緣眾生。多言亦不利求義者，證悟體驗云何施予他人？ 嗚呼何方便可行？末法眾生難調伏，無偽利他亦難成。隨處如何思維憂愁增，特別思維此義悲心力，以殊勝意樂擔荷度眾任。
སྔར་འདས་རྒྱལ་བས་མ་ཐུལ་རྨུ་རྒོད་རྣམས། །དེང་ནས་བདག་གིས་སེམས་སྟོབས་དྲི་མེད་ཀྱིས། །ཐོག་མར་དེ་ཀུན་ཞི་བའི་སར་བསྒྲལ་ནས། །ཕྱི་དུས་རང་ཉིད་དབྱིངས་སུ་གཞོལ་བར་ཤོག །ཐོད་རྒལ་གྱི་རྒྱབ་ཡིག་ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་ཞེས་བྱ་བ། ཐེག་པ་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱིས། འོད་གསལ་རིན་པོ་ཆེའི་གནད་རྣམས་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ནས། ཕྱི་རབས་ཀྱི་དོན་དུ་ལེགས་པར་བཀོད་པ་ཤིན་ཏུ་དག་པར་རྫོགས་སོ། །དགེའོ། །དགེའོ། དགེའོ།། །།«མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་ལས། ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། ༼༩༽ཐོད་རྒལ་གྱི་རྒྱབ་ཡིག་ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར།
諸佛於過去未調伏之頑劣眾生，從今吾以清凈意樂力，先度彼等皆至寂滅地，后愿自身迴歸法界中。 名為《金剛顱鬘背文日月星辰》，最上乘瑜伽士普賢廣大將光明寶之諸要點總集一處，為後世利益而善加陳設，極為清凈圓滿。善哉！善哉！善哉！ 《先祖遺教》中，普賢廣大全集第九，《金剛顱鬘背文日月星辰》。